اسرار تمدن مصر باستان

کتاب «اسرار تمدن مصر باستان: زن در عصر فراعنه»، اثری از کریستیان دروش نوبلکور، مصرشناس شهیر و نخستین زنی که به عضویت موسسه فرانسوی باستان شناسی شرقی قاهره درآمد و مدال طلای مرکز ملی پژوهش های علمی فرانسه را از آن خود کرد. این کتاب، که مطلقا بر پایه ی داده های علمی بنا شده و تخیل در آن جایی ندارد، با یک پرسش آغاز می شود: آیا مصر افسانه ای، با تابوت های طلایی و اهرام اعجاب انگیزش، با زن به وجود آمده است یا بی زن؟ پاسخ نوبلکور، پاسخی قاطع در تأیید نقش فعال و محوری زن است که از دل کتیبه ها، نقوش برجسته و پاپیروس ها بیرون کشیده شده است. این کتاب برای فروریختن تصویری کلیشه ای می باشد که تاریخدانان و مورخان یونانی، از جایگاه زن در تمدن های باستان ترسیم کرده اند. نوبلکور با کنار گذاشتن و عدم توجه به این مسائل، مستقیما به سراغ منابع دست اول مصری می رود تا جهانی را آشکار سازد که در آن، زن از آزادی ها و حقوقی برخوردار بود که در بسیاری از تمدن های دیگر، حتی قرن ها بعد، غیرقابل تصور بود. اساس این جایگاه، ریشه در جهان بینی مصریان داشت. آن ها که زندگی شان با طغیان های منظم نیل و چرخه ی حیات و مرگ گره خورده بود، به تعادل کیهانی میان نیروها باور داشتند. در این نگاه، جنس مرد و زن، دو جوهر مکمل یکدیگر بودند که هر یک به ایفای نقش خود می پرداخت و هر دو به یک نسبت محترم شمرده می شدند. کتاب همچنین در آشکار ساختن استقلال حقوقی و اقتصادی زنان مصری نیز مطالبی برای گفتن دارد. برخلاف همتایانشان در یونان و روم، زنان در مصر می توانستند مالک دارایی باشند، آن را به ارث ببرند یا واگذار کنند، قراردادهای تجاری منعقد سازند و در دادگاه به عنوان شاهد حاضر شوند. عنوان «بانوی خانه» (نبت پرو)، صرفا یک عنوان تشریفاتی نبود، بلکه مقامی سرشار از اقتدار و احترام در اداره ی امور داخلی و اموال شخصی تلقی می شد. کتاب نقش وسیعی از حضور اجتماعی زنان ارائه می دهد؛ از زن روستایی که دوشادوش مرد در مزارع کار می کند، تا کاهنه ای که در معابد خدمت می کند و ملکه ها و حتی فرعون های زنی چون حتشپسوت که بر سرنوشت یک امپراتوری حکم می راندند. در نهایت، «اسرار تمدن مصر باستان» کتابی درباره ی بازگرداندن نیمی از جمعیت مصر باستان به جایگاه واقعی شان است که درک ما را از کل این تمدن متمایز می سازد. نوبلکور نشان می دهد که قدرت و پویایی تمدن فراعنه، تا حد زیادی مدیون این توازن و احترام متقابل بود؛ حقیقتی که برای قرن ها در سایه ی نگاه مردسالارانه ی تاریخ نگاری غربی پنهان مانده بود.