ابوالحسن نجفی

ابوالحسن نجفی، مترجم، زبان‌شناس، فرهنگ‌نویس و پژوهشگر برجسته ایرانی، در سال ۱۳۰۸ در نجف به دنیا آمد و در ۲ بهمن ۱۳۹۴ در تهران درگذشت. او از چهره‌های اثرگذار فرهنگ و ادبیات معاصر ایران بود و فعالیت‌هایش حوزه‌های گوناگونی از ترجمه ادبی و ویرایش تا زبان‌شناسی، فرهنگ‌نویسی و پژوهش درباره وزن شعر فارسی را در بر می‌گرفت. نجفی تحصیلات خود را در زمینه ادبیات و زبان ادامه داد و مدتی نیز برای تحصیل زبان‌شناسی به فرانسه رفت؛ آشنایی عمیق او با زبان و ادبیات فرانسه بعدها در ترجمه آثار نویسندگان فرانسوی نقشی اساسی داشت. او آثاری از نویسندگان و متفکرانی چون ژان پل سارتر، آلبر کامو، روژه مارتن دو گار، آندره مالرو و آنتوان دو سنت‌اگزوپری را به فارسی برگرداند و خانواده تیبو، اثر روژه مارتن دو گار، از مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین ترجمه‌های او به شمار می‌رود. فعالیت نجفی با ترجمه محدود نمی‌شد و کتاب غلط ننویسیم، که به بررسی کاربرد درست واژه‌ها و ساخت‌های زبان فارسی می‌پردازد، به یکی از شناخته‌شده‌ترین آثار او در حوزه زبان و ویرایش تبدیل شد. فرهنگ فارسی عامیانه نیز حاصل سال‌ها توجه و پژوهش او درباره زبان گفتاری و اصطلاحات مردم بود و جایگاه مهمی در کارنامه فرهنگ‌نویسی او دارد. نجفی در فضای ادبی اصفهان نیز حضوری اثرگذار داشت و با نویسندگان و روشنفکرانی که بعدها با عنوان حلقه یا جنگ اصفهان شناخته شدند ارتباط نزدیک داشت. دقت او در انتخاب واژه، حساسیت نسبت به امکانات زبان فارسی و توجه هم‌زمان به وفاداری به متن اصلی و کیفیت نثر فارسی، از ویژگی‌های شاخص ترجمه‌ها و نوشته‌های او بود. تأثیر نجفی بر ترجمه و زبان فارسی پس از درگذشت او نیز ادامه یافته و جایزه ابوالحسن نجفی به نام او برای معرفی و تقدیر از ترجمه‌های ادبی برجسته برگزار می‌شود.