کارها و روزها

اگر با نمایشنامه خواندن خو گرفته یا دست کم چند نمایشنامه ی کلاسیک را سرسری هم خوانده باشیم، متن نمایشی را نمی توانیم بدون توضیح صحنه از آغاز تا میانه و پایان تصور کنیم؛ گویی متن نمایشی بدون توضیحات معمول و شرح با جزئیات مکان، زمان و حالات شخصیت ها، متن نمایشی نیست! میشل ویناور در بسیاری از کارهایش و به خاصه «کارها و روزها»، همه ی آن تصورات پیشینی را به هم ریخته و اثری ورای پیش فرض های ذهنی ما از نمایشنامه، خلق کرده است. نمایشنامه ی «کارها و روزها» فقط پنج شخصیت(زن و مرد) با پنج نام دارد و تنها چیزی که از مکان وقوع نمایش – آن هم در میان دیالوگ ها – می دانیم، این است که آن ها در دفتر کاری با چند میز و تلفن و ملزومات اداری مشغولند! باقی ماجرا، هرچه هست و نیست، 9 صحنه ی پی درپی است از روزهای کاری این پنج نفر و دیگرانی که حضور ندارند اما نام هایشان به گوش مان می رسد؛ شرکتی تولیدی – خدماتی به نام «کاسن» رو به زوال است و خیلی چیزها درحال تغییر است؛ هرکسی بتواند خودش را با تغییرات وفق دهد یا در مسیر میزها، آسانسورها و تخت خواب ها، درست عمل کند، برنده ی ماجرا خواهد بود: «وقتی آدم نیاز داره کار کنه خب یک جوری می رسونه که نیاز داره کار کنه»!کارها و روزها، نه یک ماجراجویی فرمی، بلکه حضور در دل کنایه ها و استعاره های زندگی روزمره ی انسانی ست که کار می کند و کارکردن، جبر او برای گذران زندگی ست؛ زن ها و مردها، اندکی از حقیقت خودشان و دیگری را می دانند، اما همان اندکی را نیز نمی توانند بدون پوشاندن در لایه هایی از نیش و کنایه بیان کنند و به همین خاطر از حقیقی ترین احساسات تا دروغین ترین حالت هایشان هم در هاله ای از ابهام پنهان است؛ ویناور در کارها و روزها، بخش بزرگی از حقیقت کار در جهان ما را بر بستر متنی فرّار، شوخ وشنگ و تند وتیز، هویدا کرده است و ازهمین رو، هرجا و همیشه، می شود نمایشنامه ی او را خواند و اجرایش کرد.