مسئله چین

برتراند راسل، فیلسوف شهیر بریتانیایی قرن بیستم است که علاوه بر نظریات فلسفی عمیق، یک ریاضی دان و یک فعال سیاسی-اجتماعی نیز بود. وی در سال های 1920 تا 1921 به چین سفر کرد و در این حین، کتاب «مسئلۀ چین» را نوشت که یک سال بعد، یعنی در 1922 به چاپ رسید. راسل به چین به عنوان یک نیروی بالقوه برای صلح و پیشرفت در جهان و به عنوان منبعی غنی از ارزش ها و خرد علاقه مند بود که می تواند جایگزین ارزش های موجود در تمدن غرب شود. او همچنین در سفر به چین به دنبال کشف علل و پیامدهای آشفتگی سیاسی و اجتماعی مانند ظهور ناسیونالیسم و کمونیسم بود که چین در آن زمان با آن ها کلنجار می رفت. این کتاب شامل پانزده فصل است که هر فصل به جنبه های متفاوتی از تاریخ، فرهنگ، سیاست و چشم اندازهای آیندۀ چین می پردازد. راسل کتاب «مسئلۀ چین» را با طرح سوالاتی که ممکن است یک بازدیدکنندۀ اروپایی در مورد چین داشته باشد، شروع می کند، مانند اینکه چرا چین در قرن نوزدهم آنقدر ضعیف و عقب مانده بود؟ یا اینکه چگونه چین تحت تأثیر قدرت های غربی و ژاپن قرار گرفت؟ یا چین می تواند چه چیزی به جهان از فلسفه، هنر و اخلاق ارائه دهد؟ پس از این، راسل مروری کوتاه بر تاریخ باستانی و مدرن چین ارائه می دهد و دستاوردها و شکست های سلسله ها و رژیم های متعدد حاکم بر چین را برجسته و بررسی می کند. یکی دیگر از بحث های طرح شدۀ راسل در این کتاب مقاسیۀ چین با ژاپن است. راسل در این مقایسه ژاپن را نمونۀ موفق تری از مدرنیزاسیون و انطباق با نفوذ غرب دانسته است. وی همچنین به تحلیل وضعیت و روندهای کنونی در خاور دور به ویژه روابط چین، ژاپن، روسیه و ایالات متحده می پردازد. در پایان کتاب نیز راسل به بیان پیش بینی ها و پیشنهاداتی برای توسعه و نقش بیشتر آیندۀ چین در جهان ارائه می کند. به طور کلی کتاب «مسئلۀ چین» را می توان یکی از آثار فلسفی-سیاسی راسل دانست که در آن وجوه اخلاقی و عملی راسل مانند بشردوستی و صلح طلبی را می توان مشاهده کرد. باید افزود که از آن جایی که کتاب تا حدودی مانند سفرنامه است، خواندن آن به هیچ وجه خسته کننده نیست و از طرف دیگر، دید عمیقی برای تحلیلی مسائل سیاسی و فرهنگی به خواننده اعطا می کند.