ماکس وبر و کارل مارکس

کتاب «ماکس وبر و کارل مارکس» نوشتۀ کارل لوویت، درصدد بررسی و بیان مقایسه ای میراث فکری دو تن از تأثیرگذارترین متفکران تاریخ جامعه شناسی و اقتصاد، ماکس وبر و کارل مارکس است. لوویت برای دستیابی به هدف خود بر دو مفهوم «از خود بیگانگی» در نظریۀ مارکسیستی و «عقلانی سازی» در جامعه شناسی وبر تمرکز کرده است. کتاب با فراهم کردن زمینه ای برای بحث در مورد جهان سرمایه داری بورژوازی آغاز می شود که هم وبر و هم مارکس به دنبال درک و نقد آن بودند. لوویت تفسیر وبر از این جهان را از طریق دریچۀ «عقلانی سازی» ترسیم می کند، فرآیندی که در آن شیوه های سنتی زندگی با الگوهای رفتاری کارآمدتر و قابل محاسبه تر جایگزین می شوند. تحلیل وبر از عقلانی سازی، حوزه های مختلف زندگی از جمله اقتصاد، قانون و دین را دربر می گیرد. به گفتۀ وبر، این فرآیند عقلانی سازی منجر به «اسطوره زدایی» از جهان می شود، به نحوی که درک علمی جایگزین تبیین های مذهبی و متافیزیکی می گردد. در مقابل، لوویت تفسیر مارکس از جهان بورژوایی و سرمایه داری را در قالب «از خودبیگانگی» ارائه می کند. مفهوم ازخود بیگانگی مارکس، بیگانگی افراد را از کار، محصولات کار و همکارانشان و همچنین از پتانسیل انسانی خود توصیف می کند. به عبارت بهتر، مارکس سرمایه داری را نظامی می بیند که در آن «کار» تبدیل به کالایی می شود که منجر به شکاف طبقاتی و در نهایت منجر به وضعیتی می شود که پرولتاریا از ابزار تولید و در نتیجه، از ذات خود به عنوان انسان بیگانه شوند. لوویت در کتاب خود به بررسی اشتراکات و تفاوت های موجود در صورت بندی مسئله و همچنین راه حل های این دو جامعه شناس برای مشکلات برخاسته از سرمایه داری می پردازد. این کتاب همچنین شامل بررسی نقد غیرمستقیم وبر از برداشت ماتریالیستی مارکس از تاریخ است. لوویت نشان می دهد که وبر این ایده که عوامل اقتصادی به تنهایی می توانند توسعۀ جوامع انسانی را توضیح دهند را نقد می کند و از این جهت در مقابل مارکس قرار می گیرد. به طور کلی، کتاب «ماکس وبر و کارل مارکس» می تواند به عنوان یک متنی محوری برای دانشجویان و محققان باشد که با نگاهی متفاوت و معاصر به دو مفهوم از خود بیگانگی و عقلانی سازی، ذیل دو جامعه شناس اصیل، پرداخته است.