علم منطق جلد اول

علم منطق بنیادی ترین اثر گئورگ ویلهلم فریدریش هگل و، در حقیقت، مبنای کل نظام فلسفی اوست. این اثر را از حیث دامنه و ژرفا با پارمنیدس افلاطون، متافیزیک و ارگانون ارسطو، نقد عقل محض کانت و پژوهش های منطقی هوسرل مقایسه کرده اند. هگل در این اثر در واقع سنت منطقی ـ متافیزیکی مغرب زمین را به تحقق و تمامیت نهایی اش می رساند. از دیدگاه او، «منطق» و «متافیزیک» نه دو علم یا رشتهٔ فلسفی جداگانه، بلکه ضرورتا علمی واحد و یگانه اند، زیرا هگل اثبات می کند که میان «روش» و «موضوع» تمایزی از آن قسم که از دکارت به این سو فلسفه را به خود مشغول داشته بود وجود ندارد. از این رو، در علم منطق با مباحث صرفا منطقی از قبیل آنچه در کتب منطق صوری تعلیم داده می شود سروکار نداریم. در عوض، در آنچه هگل «قلمرو سایه ها»، «قلمرو ذاتیت های بسیط»، «قلمرو تعین های محض اندیشه» می نامد، به نظاره ٔ حرکت و بسط خود اندیشه ورزی (Denken)، حرکت و بسط نفس الامر (die Sache)، می نشینیم: هستی، نیستی، شدن، کمیت، کوانتوم، وحدت، کثرت، تناهی، نامتناهیت، ذات و نمود، علت و معلول، جوهر و عرض، مفهوم، حکم، قیاس، مکانیسم، شیمیسم، غایت شناسی، زندگی، شناخت، و ایدهٔ مطلق…