سینمای عباس کیارستمی

«سینمای عباس کیارستمی» نوشته ی روبرت صافاریان سه دوره ی پیش از انقلاب، از انقلاب تا اوایل دهه هشتاد و دهه هشتاد تا امروز، از سینمای کیارستمی را بررسی و تحلیل می کند. نویسنده در پیشگفتار کیارستمی را مهم ترین فیلم ساز ایرانی در سطح بین المللی می داند. علاوه بر این، فیلم شناسان بسیار معتبری معتقدند، کیارستمی سبک و زبان سینمایی خاص خود را به وجود آورده است. صافاریان این عوامل را دلایل نگارش این کتاب معرفی کرده است. او می نویسد: «کتابی که در دست دارید کتابی است درباره ی عباس کیارستمی، اما زندگی نامه ی او نیست. کتابی است درباره آن عباس کیارستمی ای که از فیلم ها و مصاحبه ها و گزینه گویی هایش قابل استخراج است. دنبال اطلاعات زندگی نامه ای نبوده ام، هدف این کتاب کندوکاو در زندگی شخصی عباس کیارستمی نیست، این کتابی است درباره سینمای کیارستمی. امّا سینمای کیارستمی هم جدا از شخص عباس کیارستمی نیست و فیلم هایش چنان که گفتیم مدارکی هستند که سیر این زندگی را به خوبی به نمایش می گذارند. »کیارستمی در طول دهه ۱۳۷۰ شمسی با چهار فیلم به فیلم سازی بین المللی تبدیل می شود. معمولا دو فیلم نخست از این چهار فیلم، یعنی زندگی و دیگر هیچ (۱۳۷۰) و زیر درختان زیتون (۱۳۷۳) را در کنار فیلم خانه ی دوست کجاست، به عنوان سه گانه کوکر می شناسند، چرا که محل وقوع رویدادهای هر سه در شمال کشور و در روستای کوکر است. نویسنده تحولات سینمای کیارستمی را در ارتباط با تجربه ی زندگی و فیلم سازی و همچنین تغییر شرایط بیرونی و تصادف ها و تصمیم های آگاهانه بررسی می کند و معتقد است که با وجود پایبندی به نگرشی مولف گرایانه، نمی توان دگرگونی شرایط اجتماعی را در تغییر زبان و بیان سینمایی کیارستمی ناچیز انگاشت. بنابراین تقسیم بندی او از سینمای کیارستمی نیز مبتنی بر همین تغییرات اجتماعی است: انقلاب ۱۳۵۷ ایران، فروپاشی شوروی و انقلاب دیجیتال در سطح رسانه ای. صافاریان در سه بخش نزدیک چهار دهه فعالیت فیلمسازی عباس کیارستمی را بررسی کرده است. بخش نخست شامل پنج فصل «پیش از مسافر (دوره بدون کلام)»، «مسافر»، «فیلم های آموزشی»، «گزارش» و «جمع بندی دوره پیش از انقلاب» است. در دوره دوم «بعد از انقلاب، پیش از جشنواره ها»، «خانه دوست کجاست و مشق شب: افراط و تفریط»، «کلوزآپ نمای نزدیک»، «دهه هفتاد: چهارگانه ی زندگی ادامه دارد»» عنوان فصل های ششم تا نهم کتاب هستند. «ده: بازگشت به زن و به شهر»، «فیلم های تجربی: شیرین، پنج و راه ها» و «فیلم های خارجی» فصل های دهم تا دوازدهم این کتاب را تشکیل می دهند. فصل پایانی کوششی برای جمع بندی شخصیت هنری و سینمایی عباس کیارستمی است با عنوان پست مدرنیستی سنت گرا. «سینمای عباس کیارستمی» کتابی خواندنی برای علاقمندان به سینمای کیارستمی است که همه ی دوره های فیلمسازی این فیلمساز صاحب سبک را بررسی می کند.