زندگی در بهروزی و کوتاهی زندگی

کتاب «زندگی در بهروزی و کوتاهی زندگی» شامل دو رساله ی کوتاه فلسفی از سنکا (لوکیوس آنایوس سنکا)، فیلسوف رواقی روم باستان، است که هرچند جدا نوشته اند، اما حول موضوع نسبتا مشابهی می چرخند: «زندگانی خوب چگونه زندگانی ای است؟» رساله ی نخست، «زندگی در بهروزی»، در قالب گفت وگو با مخاطبی خیالی (خطاب به برادر سنکا، گالیون) نوشته شده و به پرسش «بهروزی چیست؟» می پردازد. سنکا توضیح می دهد که همه در پی بهروزی اند، اما کمتر کسی می داند دقیقا در پی چه چیزی است. او مسیر فلسفه ی رواقی را ترسیم می کند: بهروزی واقعی نه در لذت، نه در ثروت و نه در بازی شانس و تصادف نهفته است، بلکه صرفا در فضیلت و از طریق عقل یافت می شود. در بخشی مهمی از رساله، سنکا به نقد دیدگاه اپیکوری می پردازد که لذت را هم ارز نیکبختی می داند؛ او ضمن ادای احترام به اپیکور، تأکید می کند که فضیلت و لذت نمی توانند در «خیر برین» با هم همنشین شوند. انسان فرزانه، از نگاه سنکا، کسی است که ثروت و تصادفات روزگار نه او را بالا می برند و نه فرومی کوبند، چون تنها خیر و شر واقعی برایش، نیکی یا بدی روح خودش است. رساله ی دوم، «کوتاهی زندگی»، اثری کوتاه تر است. سنکا در اینجا اینگونه آغاز می کند که زندگی کوتاه نیست، بلکه این ما هستیم که آن را هدر می دهیم. سنکا این رساله را خطاب به پائولینوس، پدرزنش، می نویسد و استدلال می کند که عمر انسان، اگر درست صرف شود، برای انجام بزرگ ترین کارها کافی است. مشکل از جای دیگری می آید. آدم ها وقت خود را در سرگرمی های بیهوده، جاه طلبی، خشم، حسادت و تعقیب ثروت و شهرت تلف می کنند و از پرداختن به خودشان غافل می مانند. سنکا به ویژه کسانی را که غرق در مشغله های کاری یا اداره ی ثروتشان اند مورد انتقاد قرار می دهد؛ از نگاه او، این افراد در واقع برده ی زندگی خویش اند، نه صاحب آن. این دو رساله با ترجمه ی دکتر میرجلال الدین کزّازی و به همت انتشارات معین در اختیار خوانندگان فارسی زبان قرار گرفته است.