داستان های ارواح

در میان نوشته های پرشمار «چارلز دیکنز» مجموعه ی «داستان های ارواح» جایگاه ویژه ای دارد؛ نه فقط به خاطر حضور شبح ها، بلکه به دلیل انعکاس دغدغه ی دیرینه ی او درباره ی وجدان، گناه و رستگاری انسان. این مجموعه داستان، آمیزه ای است از واقع گرایی ویکتوریایی و تخیل گوتیک، جایی که مرز میان زندگی و مرگ، عقل و هذیان، به طرز شاعرانه ای فرومی ریزد. در میان داستان های این مجموعه داستان «رصدبان» شاه کلید جهان گوتیک دیکنز است. فضای سرد تونل و غرش قطارها، اضطراب صنعتی شدن را به تصویر می کشد؛ در این داستان ارواح تمثیل وجدان انسانی اند که پیش از وقوع فاجعه، هشدار می دهند، اما هیچ کس نمی شنود. دیکنز با نثری هذیانی، تجربه ی یک کارگر تنها را بدل به کابوسی فلسفی می کند که آیا مرگ یک واقعیت بیرونی است یا در ذهن انسان مدرن خانه کرده است؟داستان «عمارت شبح زده» ساختاری چندصدایی دارد؛ چند مهمان در خانه ای روح زده گرد هم می آیند و هر یک از دید خود، تجربه ای ماورایی را روایت می کنند. این تکنیک، نمونه ی کم نظیری از چندصدایی در قرن نوزدهم است و هم زمان بازتابی از علاقه ی دیکنز به تئاتر و گفت وگو را نشان می دهد. یکی دیگر از داستان های مهم این مجموعه «شبح اتاق عروس» است. در این اثر دیکنز بار دیگر از جهان اجتماعی به درون روان حرکت می کند. در این داستان روح زن جوان، نه صرفا موجودی هولناک، بلکه یادگار عشقی ناکام است و نوعی تجسد وجدان را به ذهن مخاطب متبادر می کند. دیکنز در این اثر با زبانی رویایی، حس گناه و عشق ازدست رفته را به هم پیوند می زند. همه ی داستان های این مجموعه، چه کوتاه و چه بلند، پژواکی از ذهن ناآرام دیکنز دارند. نویسنده ای که از دل فقر و رنج اجتماعی برخاست اما همواره وسوسه ی دیدن پشت پرده ی جهان را در دل داشت. زبان او در این آثار میان واقع گرایی و هذیان در نوسان است. اگرچه چارلز دیکنز را عموما با داستان های اجتماعی و انتقادی می شناسیم، اما در این مجموعه با زاویه ای جدید از هنر نویسندگی او آشنا می شویم. چارلز دیکنز در «داستان های ارواح» ثابت می کند که ترس، برای او فقط ابزار سرگرمی نیست؛ بلکه راهی برای نگریستن در آیینه ی وجدان است. ارواح دیکنز از گورها نمی آیند، بلکه از درون آدم ها برمی خیزند و زمینه ای برای ژانر وحشت روان شناسانه را فراهم می کنند.