بوته بر بوته

قاسم هاشمی نژاد هم ترجمه کرده است، هم یکی از رمان های مهم پلیسی ادبیات فارسی را نوشته است. او بر ادبیات کلاسیک و ادبیات مدرن تسلط داشت. علاوه بر این ها او به عنوان روزنامه نگار کارش را شروع کرد و بر آثار ادبی بسیاری نقد نوشت. کتاب «بوته بر بوته» هم در واقع نقدهای قاسم هاشمی نژاد است که جمع آوری شده و یک جا در این کتاب آمده است تا خوانندگان امروزی هم به این نقدها دسترسی داشته باشند. کتاب «بوته بر بوته» شامل چهل و چهار نقد است. بخش عمدۀ این نقدها در روزنامۀ آیندگان بین سال های ۱۳۴۸ تا ۱۳۵۱ چاپ شده اند و تعداد اندکی هم در مجله فردوسی در سال ۱۳۴۸ چاپ شده اند. این کتاب مقدمه ای خواندنی دارد که آن را جعفر مدرس صادقی نوشته که از دوستان و علاقمندان کار هاشمی نژاد است. او شرح می دهد که چگونه و با چه مرارتی این نقدها را از مجلات گوناگون کپی کرده و نزد هاشمی نژاد برده است. مدرس صادقی به اجمال قاسم هاشمی نژاد را هم در مقدمه معرفی می کند و نظرات خودش را هم دربارۀ نقد ادبی و نقدهای هاشمی نژاد بیان می کند. مدرس صادقی به صراحت و شجاعت هاشمی نژاد اشاره می کند و علاوه بر این اعتقاد دارد او منتقدی تیزبین است که ادبیات ایران و جهان را به خوبی می شناسد. او در نقدهای خود به نتیجه گیری هایی می رسد که گذر سال ها درستی آن ها را ثابت کرده است و این موفقیت اندکی برای یک منتقد ادبی نیست. کتاب «بوته بر بوته» بعد از مقدمه جعفر مدرس صادقی با پیشگفتار هاشمی نژاد شروع می شود با عنوان «انتقاد ادبی و نقد داستان، درس هایی که از زمانه نیاموخته ایم». این مطلب در واقع مرور فشردۀ تاریخ نقد ادبی در ایران است. بعد از این پیشگفتار، نقدهای هاشمی نژاد بر آثار مختلف آمده است. اولین آن ها نقد رمان «زیبا» اثر محمد حجازی است. نقدهایی بر داستان«ترس و لرز» اثر غلامحسین ساعدی، «مد و مه» و «آذر ماه آخر پاییز» از ابراهیم گلستان، «شازده احتجاب» اثر هوشنگ گلشیری، «تابستان همان سال» تنها مجموعه داستان ناصر تقوایی، «ناگهان... » از عباس نعلبندیان، «قصه نویسی» نوشتۀ رضا براهنی، «صیادان» اثر اکبر رادی، «درازنای شب» از جمال میرصادقی، «شراب خام» نوشته اسماعیل فصیح و... تعدادی از نقدهای هاشمی نژاد در کتاب «بوته بر بوته» هستند. بسیاری از کتاب هایی که هاشمی نژاد در آن سال ها نقد کرده است از آثار ماندگار و مهم ادبیات ایران هستند و هنوز هم خوانده می شوند. بنابراین مخاطب علاقمند به نقد ادبی می تواند خواننده این کتاب ها و نقدهای هاشمی نژاد بر آن ها باشد.