برنامه ریزی در ایران 1356-1316

از بدو تأسیس تاکنون، سازمان برنامه و بودجه همواره یکی از سازمان های مهمّ اداری، کارشناسی و حاکمیتی کشور بوده است به دلایل متعدد. تنظیم برنامه های میان مدت، به عنوان قدیمی ترین وظیفۀ سازمان، نیازمند ترسیم اهداف مشخص برای آینده، داشتن برآوردی واقعی و قابل قبول از منابع، شناخت کافی از ابزارهای در اختیار و درجۀ اثربخشی هر یک و نیز تعیین توالی مناسب برای اقدامات است. جدای از این بحث که انجام همۀ این امور به شکل درست و قابل قبول، توسط یک برنامه ریز مرکزی، تا چه اندازه ممکن یا مطلوب است، انجام فعالیت های ذکر شده، نیازمند آشنایی نسبتا دقیق با محتوای ذهنی و آرمان های مقامات سیاسی از یک طرف و گردآوری و پردازش آمار و اطلاعات همه جانبه در طرف دیگر است. ایفای این نقش منحصر به فرد، سازمان برنامه و بودجه را در موقعیتی بی بدیل قرار می دهد که در آن، اجزاء نظام تصمیم گیری در سطوح مختلف به عنوان بازیگر های اصلی، و مراکز کارشناسی و تصمیم ساز کشور به عنوان سایر بازیگرها، با نقش های مشخص تعریف شده اند. در این فرآیند، سازمانی که برنامه ها را تهیه کرده و در جریان جزئیات نحوۀ اجرای آن و موانع پیش رو قرار می گیرد و این تمرین را بطور مستمر تکرار می کند، به نهادی با پختگی و اشراف زیاد تبدیل می شود که وقتی عملکرد و چگونگی برخورد با آن از سوی سیاستمداران مورد بررسی و تحلیل قرار می گیرد، می تواند به عنوان یک شاخص از کیفیت ادارۀ امور توسط دولت ها، در چارچوب نگاه بلندمدت و میان مدت مورد استفاده واقع شود.