سروژ استپانیان

سروژ استپانیان، مترجم ایرانی ارمنی‌تبار و از مترجمان شناخته‌شده ادبیات روسیه، در سال ۱۳۰۸ در باکو در خانواده‌ای ارمنی و از مادری روس‌تبار متولد شد و در سال ۱۳۷۵ در پاریس درگذشت. او حدود ده سال داشت که همراه خانواده‌اش به ایران مهاجرت کرد و بخشی از سال‌های نوجوانی و جوانی خود را در رشت گذراند. استپانیان از زبان روسی ترجمه می‌کرد و نخستین ترجمه منتشرشده‌اش داستان کوتاه «فیل در پرونده» بود که در اوایل دهه ۱۳۴۰ در نشریه کتاب هفته به چاپ رسید. یکی از نخستین آثاری که نام او را به عنوان مترجم مطرح کرد، رمان سه‌جلدی «گذر از رنج‌ها» نوشته آلکسی تولستوی بود، اما مهم‌ترین بخش کارنامه او با نام آنتون چخوف پیوند خورده است. استپانیان بخش بزرگی از داستان‌های کوتاه و نمایشنامه‌های چخوف و همچنین کتاب «جزیره ساخالین» را مستقیماً از زبان روسی به فارسی برگرداند و ترجمه‌های او بعدها بخش عمده مجموعه آثار چخوف منتشرشده از سوی انتشارات توس را تشکیل دادند. ترجمه نمایشنامه‌های چخوف به قلم او نیز پس از درگذشتش در سال ۱۳۷۶ به عنوان اثر برگزیده در بخش ترجمه شناخته شد. «بچه‌های آربات» اثر آناتولی ریباکف، «گذر از رنج‌ها» اثر آلکسی تولستوی، «زندگی در گور» اثر استراتیس میریویلیس و «ماجراهای حیرت‌انگیز بارن فن مونهاوزن» از دیگر ترجمه‌های شناخته‌شده او هستند. استپانیان در ۲۸ آذر ۱۳۷۵ در شصت‌وهفت‌سالگی در پاریس درگذشت و کارنامه‌ای از ترجمه آثار ادبی به جا گذاشت که مهم‌ترین بخش آن به معرفی گسترده‌تر آثار چخوف به خوانندگان فارسی‌زبان اختصاص دارد.