قیاس

دو کتاب مهم ارسطو «متافیزیک» و «ارغون» است. ارغنون مجموعه شش کتاب (مقولات، عبارات، قیاس، برهان، جدل و مغالطه) از معلم اول است که قیاس یکی از مهم ترین و تاثیرگذارترین آنهاست. در قرن سوم و چهارم هجری شاهد ترجمه این کتاب از یونانی به سریانی و از سریانی به عربی هستیم. سپس منتقدانان بزرگی چون فارابی و ابن سینا به شرح و تفصیل آن پرداختند. شرح بوعلی به حدی مفصل و منظم بود که دانشمندان بعدی برای مراجعه مستقیم به ارغنون ارسطو احساس نیاز نکردند. این احساس بی نیازی تا عصر ما نیز تداوم پیدا کرده است. مراجعه نکردن به آثار معلم اول، سبب پیدایش این پندار شده که منطق سینوی همان منطلق ارسطوست و همین امر سبب شده است تا نوآوری ها و عدول های شیخ الرییس نسبت به ارسطو در پرده ای از ابهام باقی بماند. همین امر ضرورت ترجمه ارغنون به زبان فارسی را روشن می سازد. در دوره معاصر دو ترجمه از قیاس به زبان فارسی منتشر شد. بنا به مسایلی که این دو ترجمه با آنها مواجه بودند -در مقدمه بدان ها اشارت رفته است- به ترجمه این اثر از زبان یونانی و با استفاده از ترجمه های دیگر در زبان های انگلیسی و عربی مبادرت کردیم.