یاد محمدعلی جمالزاده

«یاد محمدعلی جمالزاده» به کوشش علی دهباشی مجموعه ای از مقالات، خاطرات و تحلیل های مختلف درباره ی زندگی و آثار سید محمدعلی جمال زاده، پدر داستان نویسی مدرن فارسی است. در این کتاب دهباشی مقالاتی را گرد آورده که بیانگر بخش مهمی از زندگی جما لزاده در عرصه های گوناگون است. از تحلیل فعالیت های سیاسی جمالزاده در کمیته ملیون تا بررسی ادبی داستان ها و قصه هایش. آنچه در این کتاب به عنوان خاطرات دوستان و آشنایان جمالزاده آمده بدون تردید بخش مهمی از شخصیت او را به نمایش می گذارد. کتاب با نوشته های شخصیت های برجسته ی ادبی و فرهنگی، تصویری چندبعدی از این نویسنده ی پیشگام ارائه می دهد. کتاب شامل یک مقدمه، سال شمار زندگی جمال زاده و بیش از 50 مقاله و نوشته ی مختلف است که در بخش های متنوعی مانند خاطرات، تحلیل های ادبی، نامه ها و گفتگوها تنظیم شده اند. کتاب با ارائه سال شمار دقیقی از زندگی جمال زاده آغاز می شود و سپس به بررسی ابعاد مختلف شخصیت و آثار او می پردازد. در بخش مقالات، شخصیت های برجسته ای مانند ایرج افشار، پرویز ناتل خانلری، محمدعلی همایون کاتوزیان و... به تحلیل جایگاه جمالزاده در ادبیات فارسی پرداخته اند. ایرج افشار در مقاله ی خود «یکی بود و یکی نبود» را شاهکار جمالزاده می نامد و او را پیشرو در نوشتن حکایت و داستان معرفی می کند و پرویز ناتل خانلری نیز از او به عنوان «پیشوای نوول نویسی فارسی» یاد می کند. کتاب شامل تحلیل هایی ادبی درباره ی سبک داستان نویسی جمالزاده و تأثیر او بر ادبیات معاصر فارسی نیز هست. «جایگاه جمال زاده در نثرنویسی فارسی» از عبدالعلی دستغیب و «جمال زاده و ادبیات جدید ایران» از یحیی آرین پور، از جمله ی این تحلیل ها هستند. خاطرات دوستان و هم عصران جمالزاده بخش قابل توجهی از کتاب را به خود اختصاص داده که تصویری زنده از شخصیت او ارائه می دهد. محمدعلی همایون کاتوزیان در توصیف شخصیت او می نویسد: «ذره ای بخل و کینه و حسد در گفتار و رفتارش مشهود نبود. »بخش پایانی کتاب نامه های جمال زاده به شخصیت هایی مانند علامه قزوینی، قاسم غنی و سید هادی خسروشاهی است. در پایان کتاب نیز کتاب شناسی کاملی از آثار جمال زاده ارائه شده که برای پژوهشگران بسیار ارزشمند است. «یاد محمدعلی جمالزاده» نه تنها مرجعی ارزشمند برای شناخت جمالزاده است، بلکه تصویری از تحولات ادبی و فرهنگی ایران در قرن اخیر نیز ارائه می دهد.