گزیده مخزن الاسرار نظامی

مخزن الاسرار نخستین منظومه از پنج منظومه ی نظامی است که وی آن را در جوانی سروده است. این کتاب را می توان به دو بخش تقسیم کرد. بخش اول شامل ابیاتی در توحید و ستایش و ذکر عظمت و قدرت خداوند و مناجات به درگاه اوست و نعت هایی درباره ی رسول اکرم (ص) و توصیف معراج آن حضرت، مدح ملک فخرالدین بهرام شاه و سپس گفتارهایی درباره ی سبب نظم کتاب، فضیلت سخن، برتری سخن منظوم بر منثور، در معرفت دل و طلب حقایق و سپس توصیف مکاشفه هایی در خلال دو خلوت است. حدود هشتصد بیت از مخزن به بیان این مقدمات اختصاص دارد. بخش دوم کتاب شامل بیست مقاله است که در آن ها مطالبی اخلاقی و گاه انتقادی طرح می شود که در خلال بسط و بیان، با اندیشه ها و مضامین و تصویرهایی مناسب همراه می گردد و مخاطب به رعایت آن ها سفارش و ترغیب می شود و در پایان هم داستانی نقل می گردد که با موضوع کانونی مقاله کم وبیش تناسبی دارد. او مخزن را تحت تأثیر چند عامل مهم سروده است که در شیوه ی بیان او تأثیر مستقیم داشته اند. از مهم ترین این عوامل، نگرانی و اضطراب او از قضاوت پیران و ادبای معاصر پیش رو و سابق بر خود است که مبادا به سبب جوانی او را به عنوان شاعر در جرگه ی ادیبان و شاعران عصر نپذیرند. از سخنان نظامی درباره ی ابنای روزگار و فضلا و ادبای عصر می توان این نگرانی را آشکارا دریافت. کتاب پیش رو گزیده ای از این کتاب ارزشمند را در خود جای داده است.