وحدت نافرجام

چهار سال پس از تشکیل حزب تودۀ ایران (1320)، حزب تازه ای در آذربایجان پدیدار شد به نام فرقۀ دموکرات آذربایجان (1324). رهبران حزب تودۀ ایران از همان آغاز پیدایش فرقۀ دموکرات آذربایجان، با موجودیت آن، و حتی نام آن، سر آشتی نداشتند و معتقد بودند که موجودیت حزب خودشان برای سراسر ایران کافی است و نیازی نیست که یک حزب تازه با برنامه ها و اهداف کم وبیش مشابه در آذربایجان ایجاد شود. مخالفت حزب تودۀ ایران با موجودیت فرقۀ دموکرات آذربایجان چندان شناخته شده نیست، شاید از آن رو که در نوشته ها و مطبوعات و رسانه های حزبی همواره همه چیز «عالی» و «ایده آل» است و کم تر چیزی از ژرفای درگیری ها و کشمکش های درون حزبی، بیرون از حزب نشان می دادند. این کتاب پژوهشی است دربارۀ کشمکش های دستگاه رهبری دو حزب، با بهره گیری از منابع گوناگون و اسناد بسیار.