ملک جمشید

«ملک جمشید» کتاب سوم از مجموعه ی «ادبیات عامه» است که در سده ۱۳ هجری و در ٧ باب نوشته شده. داستان های عامیانه گنجینه ای از تمثیل، ضرب المثل و آداب و رسوم مردمان این سرزمین را دربرمی گیرد. توجه به این گنجینه ها در واقع، پاسداشت فرهنگ و ادب کهن سرزمینی است به وسعت زبان فارسی است. در چاپ جدید کتاب های این مجموعه با استفاده از نسخه های متعدد و به کارگیری رسم الخط جدید، سعی شده تا نسخه ای به دور از لغزش و خوش خوان ارائه شود. نویسنده ی این قصه محمدعلی نقیب الممالک است که در عهد قاجار برای ناصرالدین شاه قصه می گفته و دخترش فخرالدوله قصه های او را می نوشته است. کتاب ملک جمشید، داستانی عاشقانه است که به ما نشان می دهد حتی ممکن است پدر برای قتل پسر خود کمر همت ببندد و دخترکی بیابان گرد و فقیر، نجات بخش ولیعهد یک سرزمین بشود؛ این داستان ما را با این حقیقت روبه رو می کند که زندگی پر از پیچ وخم های گوناگون است و باید در اعتماد کردن به آشنایان و غریبه ها، هوشیار باشیم و قدرت عشق را دست کم نگیریم. در باب اول کتاب، خواننده با ولایت «زیر باد» هندوستان و ملک همایون پادشاه آن جا آشنا می شود. او پسری دارد که در حسن و جمال و جوانی نظیر ندارد و نامش ملک جمشید است. روزی که او با حشم و خدم عزم شکار می کند، آهوی پر خط و خالی می بیند و قصد می کند که شخصا آن را شکار کند. ملک جمشید به تاخت در پی آهو می رود تا اینکه آسمان تار می شود، ماه جای خود را به خورشید می دهد و او نیز به بیابانی عظیم می رسد. در این دشت پهناور، سیاه چادری برافراشته شده و آهو به درون آن چادر پناه می برد. در نزدیکی آن خیمه گاه پیرزنی با قامت خمیده نشسته و قلیانی چاق کرده است. ملک جمشید به دعوت پیرزن، لب بر قلیان می گذارد. سپس چشمش به دهانه ی سیاه چادر می افتد و ناگهان جهانش دگرگون می شود. دختری همچون پری و فرشتگان از درون چادر بیرون می آید و مشخص می شود که این دختر همان آهوی گریزپاست و حالا به ظاهر اصلی خود بازگشته است. همانند اغلب قصه های عامیانه این قصه نیز شخصیت هایی سیاه و سفید دارد و میان خیر و شر مرزی روشن وجود دارد. این داستان عاشقانه در عهد قاجار روایت شده و جنس نثر و توالی وقایع آن به قصه ی امیر ارسلان نامدار شباهت دارد. این داستان ها خواننده را به جهانی خیالی می برد. «ملک جمشید» قصه ای عامیانه و جذاب است که خوانندگان امروزی نیز می توانند از آن لذت ببرند. چه بسیار کسان که با خواندن این داستان ها به جرگه ی کتاب خوان ها جدی پیوسته اند.