مسئولیت و داوری

هانا آرنت یکی از تأثیرگذارترین فیلسوفان سیاسی قرن بیستم بود که ماهیت کنش، اندیشه و داوری انسان را در چارچوب رویدادهای تاریخی و معاصر بررسی می کرد. او در کتاب «مسئولیت و داوری» به برخی از پرسش ها و نگرانی های اساسی درباره ی ماهیت شر و انتخاب های اخلاقی، به ویژه پس از هولوکاست و محاکمه ی آدولف آیشمن، جنایتکار جنگی نازی ها، می پردازد. این کتاب شامل چهار بخش است و هر بخش شامل مقالاتی می باشد که توسط آرنت در دهه ی آخر زندگی او نوشته شده است. قسمت اول به عنوان مقدمه، شامل دو مقاله است که زمینه را برای ادامه بحث فراهم می کند. مقاله ی اول با عنوان «مسئولیت شخصی تحت دیکتاتوری»، نسخه ی ویرایش شده ی سخنرانی ای است که آرنت در سال 1964 ایراد کرد و در آن از تز بحث برانگیز خود در مورد «ابتذال شر» که برای اولین بار در گزارش خود در مورد محاکمه آیشمن بیان کرد، دفاع می کند. آرنت ذیل بحث «آیشمن در اورشلیم» استدلال می کند که آیشمن یک هیولا یا شیطان نبود، بلکه یک بوروکرات عادی بود که از دستورات و قوانین پیروی می کرد بدون اینکه به عواقب اعمال خود فکر کند. طبق ادعای وی، چنین بی فکری و همنوایی با شر، ریشه در دنیای مدرن دارد و تنها راه مقاومت در برابر تمامیت خواهی حکومت ها، رعایت مسئولیت شخصی و داوری اخلاقی است. مقاله ی دوم از بخش اول، «چند سوال از فلسفۀ اخلاق»، متنی از دوره ای است که آرنت در مدرسه جدید تحقیقات اجتماعی تدریس کرد، که در آن تاریخ فلسفه ی اخلاق از سقراط تا کانت را بررسی کرده و به نقد آن می پردازد. بخش دوم کتاب با عنوان «جنبه های اخلاقی کنش سیاسی»، شامل سه مقاله است که به بررسی ابعاد اخلاقی کنش سیاسی و نقش داوری و قضاوت در امور عمومی می پردازد. مقاله اول، «مسئولیت جمعی» پاسخی است به نامه ای از یک شاعر یهودی آلمانی، گونتر آندرس، که آرنت را متهم کرد که نسبت به مردم آلمان به دلیل همدستی در جنایات نازی ها بسیار نرم تر عمل کرده است. آرنت مفهوم مسئولیت جمعی را رد می کند و استدلال می کند که فقط افراد می توانند در قبال اعمال خود پاسخگو باشند. مقالۀ دوم با عنوان «نافرمانی مدنی»، تفسیری است بر جنبش حقوق مدنی آمریکا و اعتراضات جنگ ویتنام، که در آن آرنت ماهیت و مشروعیت نافرمانی مدنی را به عنوان شکلی از کنش سیاسی تحلیل می کند. مقالۀ سوم این بخش، «درباره خشونت»، نقدی است بر تمجید از خشونت و خلط بین خشونت با قدرت در دنیای مدرن. بخش سوم کتاب با عنوان «حقیقت و سیاست» شامل دو مقاله است که به بررسی رابطه ی حقیقت و سیاست و مشکلاتی که دروغ و فریب در عرصه ی عمومی ایجاد می کند، می پردازد. به عقیده ی آرنت حقیقت و سیاست ذاتا متضاد هستند و تضاد بین آن ها تهدیدی برای هر دو محسوب می شود. وی همچنین مروری بر اسناد پنتاگون، به منزله ی یک سند طبقه بندی شده که شکست دروغ و فریب را آشکار می کند، انجام می دهد. با این اوصاف کتاب «مسئولیت و داوری»، آراء آرنت را در مورد برخی از مبرم ترین و پیچیده ترین مسائل زمان ما به نمایش می گذارد که ما را به تفکر انتقادی در مورد شر، اخلاقیات، داوری، حقیقت و سیاست، وا می دارد.