مانیفست سایبورگ

«مانیفست سایبرگ» نوشته ی دانا هاراوی، متنی نظری در تقاطع فمینیسم، علم، فناوری و سیاست است که نخستین بار در سال ۱۹۸۵ منتشر شد. این مقاله بعدها به عنوان بخشی از کتاب «میمون ها، سایبورگ ها و زنان» گنجانده شد. هاراوی در این متن از استعاره ی "سایبرگ" - موجودی ترکیبی از انسان و ماشین - برای بررسی مرزهای درهم ریخته ی هویت، بدن، و قدرت در عصر پساصنعتی استفاده می کند. او با این استعاره تلاش می کند چارچوب تازه ای برای اندیشیدن به فمینیسم و سوژه ی مدرن پیشنهاد دهد. در بخش اصلی مقاله، هاراوی به نقد دوگانه هایی مثل زن/مرد، طبیعت/فرهنگ، بدن/ماشین، و انسان/حیوان می پردازد و می گوید در جهان تکنولوژی محور امروز، این مرزها دیگر به سادگی قابل تشخیص نیستند. به نظر او، فناوری های اطلاعاتی و زیستی ساختار تجربه ی انسانی را به گونه ای تغییر داده اند که هویت ها را سیال و ترکیبی کرده اند. سایبرگ، در این متن، نماد این وضعیت جدید است؛ وضعیتی که در آن مرزهای سنتی فرو می ریزند و امکان تعریف های تازه تری از خود، بدن و رابطه با جهان پدید می آید. هاراوی از این استعاره برای بازاندیشی در سیاست فمینیستی استفاده می کند. او برخی از اشکال فمینیسم سنتی را که بر تمایزات ثابت و هویت های اساسی تکیه دارند، ناکافی می داند. از نظر او، رویکردی التقاطی و ترکیبی می تواند ابزار بهتری برای فهم وضعیت زنان و اقلیت ها در دنیای مدرن باشد. او همچنین پیشنهاد می کند که سیاست فمینیستی باید بتواند با فناوری وارد گفت وگو شود، نه اینکه آن را فقط ابزار سلطه بداند. در نتیجه، سایبرگ به عنوان مفهومی استعاری، ابزاری برای تصور اتحادهای تازه و سیاست های انعطاف پذیر در نظر گرفته می شود. در مجموع این اثر نه تنها مرزهای میان انسان و ماشین را بازتعریف می کند، بلکه نگاهی انتقادی به اسطوره های مبدأ، پاکی و رهایی نیز دارد. هاراوی از مدل هایی که بر یک گذشته ی خالص یا طبیعتی اصیل تأکید دارند فاصله می گیرد و به جای آن، وضعیتی ترکیبی، متکثر و در حال تغییر را پیشنهاد می دهد. «مانیفست سایبرگ» هم زمان به عنوان متنی بنیادین در فمینیسم، پساانسان گرایی و مطالعات علم و فناوری شناخته می شود که از خواننده می خواهد به جای بازگشت به هویت های از پیش تعریف شده، با وضعیت متغیر و پیچیده ی عصر فناوری کنار بیاید.