مارکس در واپسین سال ها 1883-1881

«مارکس در واپسین سال ها» نوشته ی مارچلو موستو، نگاهی دارد به سه سال پایانی زندگی کارل مارکس. نویسنده با بررسی دست نوشته ها و فعالیت های فکری مارکس در این سال ها، تصویری متفاوت از او ارائه می دهد؛ برخلاف تصور رایج، مارکس در این سه سال همچنان به پژوهش و تفکر انتقادی ادامه داده است. مارکس در سال های ۱۸۸۱ تا ۱۸۸۳ یعنی سه سال آخر زندگیش با وجود مشکلات جسمانی و روحی، دست به مطالعات گسترده ای در زمینه های مختلف می زند و حتی وارد حوزه های جدید می شود. دست نوشته های او در این سال ها نشان می دهد که مارکس درباره ی یافته های تازه در انسان شناسی، شکل های اشتراکی مالکیت در جوامع پیشاسرمایه داری، تحولات روسیه در پی نابودی سرف داری و رایش دولت مدرن مطالعاتی انجام داده است. علاوه بر این، او در این سال های واپسین، همچون تمام طول عمرش در حال پیگیری رویدادهای مهم سیاست بین المللی و حمایت از جنبش های رهایی بخش است. نویسنده تأکید می کند که مارکس در این دوره به بررسی تعارضات سیاسی جدید، موضوعات و مناطق جغرافیایی مختلف می پردازد تا نقد خود از نظام سرمایه داری را به روز نگه دارد. این مطالعات به او امکان می دهد تا ویژگی های کشورهای مختلف را در نظر بگیرد و به رویکردهای متفاوتی برای سوسیالیسم بیندیشد. از نظر مارچلو موستو، دیدگاه های مارکس در واپسین سال های حیات دچار تحولاتی عمیق و مهم شده اند. او بر این باور است که بدون شناخت این تحولات، نمی توان به فهمی جامع و دقیق در باب کلیت فلسفه ی انقلابی او رسید. به عبارت ساده تر، برای آن که بتوانیم دم از شناخت مارکس و اندیشه ی او بزنیم، باید خصوصا بر واپسین نوشته های او متمرکز شویم، و دیدگاه هایش را در باب تحولاتی سیاسی و اقتصادی که در آخرین سال های حیات مارکس رقم خوردند، بازخوانی کنیم. کتاب چهار فصل دارد؛ «مسئولیت های زندگی و افق های جدید پژوهشی مارکس» عنوان فصل اول کتاب است. نویسنده در این فصل به تعهدات شخصی و خانوادگی مارکس و همچنین گسترش حوزه های پژوهشی او پرداخته است. تحلیل نظرات مارکس درباره ی تحولات سیاسی جهانی و به ویژه روسیه در فصل دوم و با عنوان «سیاست بین المللی و بحث بر سر سرمایه داری در روسیه» آمده است. «مصائب مارکس در زندگی و موانع فکری» عنوان فصل سوم است که در آن به چالش ها و مشکلاتی که مارکس در زندگی شخصی و حرفه ای داشته، می پردازد. «آخرین سفر و تأملات نهایی» عنوان فصل چهارم کتاب است. «مارکس در واپسین سال ها» یکی از منابع مهم برای آشنایی مخاطبان با دیدگاه ها و زندگی کارل مارکس، فیلسوف بزرگ آلمانی زبان است.