شاید آخرین حرف ها

بازماندگان روایت آدم هایی است که به ظاهر بازمانده اند، اما به راستی باز مانده اند؛ به ظاهر گذشته اند، اما در واقع چیزی از آن ها در دل یک حادثهٔ تاریخی، خواه یک گلولهٔ کوچک باشد. خواه یک بمب اتم، جا مانده است. و تاریخ آن ها را نخواهد دید. تاریخ فقط به نقطهٔ عطف ها نگاه می کند، تاریخ شکست خورده ها و پیروزها را می بیند، تاریخ رنج ها و جدایی های آدم های عادی را نگاه نمی کند،عشق های از دست رفته را نمی بیند، تاریخ آدم های معمولی و داستان های شان را نمی بیند، تاریخ انسان ها را نمی بیند،فقط رخدادها هستند که برای تاریخ مهمند و آدم ها برای تاریخ فقط به اعداد تقلیل پیدا می کنند، آن هم اغلب اعدادی رند:«پنج هزار نفر در بمباران شیمایی حلبچه به دست صدام کشته شدند. » «سه میلیون نفر در جنگ ویتنام کشته شدند. »سهم آن هایی که بیش تر از آن سه میلیون نفر یا پنج هزار نفر بوده اند، حتی قرارگرفتن در این آمار هم نیست.