شاه کابل ، مطرب خرابات

از حدود دویست سال پیش مقارن با دوره ی افشاریه در ایران که سرنوشت سیاسی افغانستان و ایران جدا می شود، زبان فارسی هم در این دو کشور براساس تحولات اجتماعی سیری متفاوت را طی می کند. در سرزمین همزاد جداافتاده ی ما، شاعران و نویسندگانی پا به عرصه ی وجود می گذارند که عموما در ایران شناسا نیستند و ما اطلاع کمتری از آن ها، سیر تحول آثار و نوشته ها و سروده هایشان داریم. در دوره ی معاصر با توجه به جنگ در افغانستان و مهاجرت بسیاری از مردم آن سرزمین به ایران یا دیگر سرزمین ها، آشنایی با آثار ادبی آن ها بیشتر شده است؛ بیشتر از پیش هرچند اما نه به آن میزانی که باید و شاید. از حدود یک قرن پیش که به رغم مشکلات و بی ثباتی همیشگی در افغانستان، نخستین نمونه های داستان بلند و کوتاه نوشته شدند تاکنون ادبیات آن سرزمین با پستی و بلندی های بسیاری مواجهه بوده است، بااین حال نویسندگان سرشناس افغان مثل عتیق رحیمی و خالد حسینی، آوازه ای جهانی یافته اند و بسیاری دیگر هم در ایران به نویسندگی پرداخته، جایزه های ادبی متعددی برده و نامبردار شده اند؛ از آن جمله: عالیه عطایی، حمیرا قادری و محمدحسین محمدی. کتاب شاه کابل، مطرب خرابات تلاش خوبی است در راستای شناساندن زنان داستان نویس افغانستان که به کوشش یکی از همین زنان، فروزان امیری، تهیه شده است. او که در تهران دانشجوی دکترای رشته ی زبان و ادبیات فارسی است، علاوه بر دو داستان از خود، پانزده داستان از دیگر زنان نویسنده ی افغان را در این کتاب گرد آورده است به همراه مقدمه ای کوتاه و مفید، مشتمل بر زندگی نامه ای چندسطری از هرکدام از این نویسندگان: مریم محبوب، پروین پژواک، حمیرا قادری، شیما قاضی زاده، وسیمه بادغیسی، زاهده امینی، زهرا رحیمی و سمیه فصیحی. همکار فروزان امیری در گردآوری این کتاب، محمد راغب، روایت شناس ایرانی و از استادان توانای دانشگاه شهید بهشتی است.