سیری در ترانه سرایی فارسی از آغاز تا امروز

کتاب «سیری در ترانه سرایی فارسی از آغاز تا امروز» نوشته ی محمدامین محمدپور و علی اصغر باباصفری است که منبعی کامل از ترانه های فارسی از آغاز پیدایش زبان و ادبیات فارسی تا عصر حاضر است. این کتاب در دو بخش تدوین شده است که بخش اول به تاریخچه ی ترانه سرایی اختصاص دارد و بخش دوم کتاب هم انواع ترانه را بررسی می کند. در این کتاب انواع ترانه ها بر اساس محتوا و درون مایه در ۱۲ دسته تقسیم بندی شده اند و در کنار آوردن ترانه هایی که بعضی از آن ها به پیش از ورود اسلام به ایران مربوط می شوند، تحلیل های تاریخی، ساختاری و محتوایی اشعار و موسیقی ها هم در کتاب گنجانده شده که به فهم بیشتر معانی اشعار براساس دوره ی شکل گیری، برای خواننده ی کتاب کمک کننده است. دسته بندی ترانه ها در این کتاب نه برمبنای تاریخ سرودن آن ها، بلکه براساس معنا و مفهوم ترانه ها انجام شده است. بر همین اساس ترانه های دسته اول شامل عاشقانه ها می شود که بیشترین بخش را هم همین دسته به خود اختصاص داده است. بعد از آن ترانه های شادی هستند. در گروه سوم هم ترانه های کودکانه آورده شده اند. گروه چهارم شامل مضامین سوگواری و سپس در گروه پنجم به بعد عناوین کاری، عرفانی، دینی، آداب و رسوم، سیاسی، سرگرمی، تبلیغاتی و ورزشی قرار دارند. سه گروه آخر یعنی ترانه های سرگرمی، تبلیغاتی و ورزشی با توجه به عنوانی که دارند، مربوط به ترانه های دوران معاصر هستند و در نتیجه حجم کمتری نسبت به انواع دیگر ترانه ها دارند. اما بخش اول کتاب مربوط است به تاریخ ترانه سرایی در ایران، شعر هجایی پیش از اسلام، شعرهای هجایی پس از حمله اعراب، فهلویات یا ترانه های ملی، تأثیر حمله ی عرب بر شعر و موسیقی ایرانی، دوره های پس از اسلام و دوره ی مشروطه تاکنون که در این بخش مورد بررسی قرار گرفته است. در این کتاب علاوه بر رابطه ی موسیقی و ترانه، جنس صدای خواننده، زمان انتشار و شخصیت خواننده، وزن شعری ترانه، قالب های ترانه که در ترویج ترانه تأثیرگذار است نیز بررسی شده است.