سواستپول

کتاب «سو استپول و داستانهای دیگر» اثر لئو تولستوی، مجموعه ای است از سه روایت پیوسته که بر پایه ی تجربه های شخصی او در جنگ کریمه نوشته شده اند. این نوشته ها که در سال های میانی قرن نوزدهم و در آغاز راه نویسندگی تولستوی شکل گرفتند،هم تصویری از میدان نبرد ارائه می دهند و هم تلاشی صادقانه برای فهمیدن حقیقت انسان در دل خشونت، ترس، شجاعت و بی معنایی جنگ اند. تولستوی در این مجموعه، سرباز، افسر، پزشک، غیرنظامی و حتی دشمن را به عنوان ابزار روایت حماسه و به عنوان انسان هایی درگیر با تناقض و رنج به تصویر می کشد. کتاب از سه بخش اصلی تشکیل شده است: «سواستوپل در ماه دسامبر»، «سواستوپل در ماه مه» و «سواستوپل در ماه اوت». هر بخش، زاویه ی دیدی متفاوت دارد و درکی تدریجی و عمیق تر از جنگ ارائه می دهد. در بخش نخست، خواننده به شهر بندری سواستوپل در زمستان ۱۸۵۴ قدم می گذارد. در این بخش، نویسنده با نگاهی همچون گزارشگر، شرایط فیزیکی شهر، خطوط دفاعی، بیمارستان ها و چهره های سربازان را با دقتی عینی توصیف می کند. اما در همین توصیفات، نشانه هایی از نگاه اخلاقی و انسانی تولستوی دیده می شود، جایی که حتی در میان دود و خون، ردپای شخصیت و کرامت انسانی را جست وجو می کند. در بخش دوم، یعنی «سواستوپل در ماه مه»، روایت به سطحی عمیق تر می رسد و تولستوی با صراحت بیشتری به مسائل اخلاقی جنگ نزدیک می شود. در این بخش، تضاد میان تصویر بیرونی قهرمانی و واقعیت درونی ترس و شک، به وضوح دیده می شود. او نشان می دهد که چگونه سربازان، میان میل به زنده ماندن و وظیفه ی نظامی، مدام در نوسان اند. این جا دیگر جنگ نه صحنه ای برای افتخار، بلکه میدانی برای آزمون انسانیت است. تولستوی، قهرمان سازی های رایج را زیر سوال می برد و از خواننده می خواهد که با نگاه انتقادی تری به مفاهیم وطن پرستی و شرافت نظامی بنگرد. در بخش پایانی، «سواستوپل در ماه اوت»، روایت به اوج تلخی و روشنی می رسد. شهر در آستانه ی سقوط است و امیدها رو به زوال. در این بخش، تولستوی به مرزهای فروپاشی روانی انسان ها نزدیک می شود؛ کسانی که دیگر نه برای پیروزی، که برای بقا می جنگند. او با صداقت تمام از هرگونه رمانتیک سازی پرهیز می کند و واقعیت جنگ را در تمام تناقض ها و زشتی هایش عیان می سازد. «سو استپول» را نمی توان تنها گزارشی از یک جنگ دانست، بلکه می توان آن را تمرینی برای دیدن انسان در متن بحران دانست. تولستوی، که خود جوانی بیست وچند ساله و افسر ارتش بود، در این نوشته ها نشان می دهد که چگونه تجربه ی جنگ، نه فقط جسم را، بلکه فهم انسان از خود و جهان را دگرگون می کند. این کتاب، پیش درآمدی است بر آنچه بعدها در آثار بزرگ تری چون «جنگ و صلح» به بلوغ می رسد؛ درکی از تاریخ، اخلاق و انسان، در لحظاتی که همه چیز در حال فروپاشی است.