سرگشتگی

کتاب «سرگشتگی» نوشته ی ریچارد پاورز رمانی است که در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۱ توسط انتشارات دبلیو. دبلیو. نورتون و شرکا منتشر شد. این اثر در فهرست نهایی جایزه بوکر ۲۰۲۱ و فهرست اولیه چندین جایزه معتبر دیگر قرار گرفت. «سرگشتگی» سیزدهمین رمان پاورز و نخستین اثر او پس از دریافت جایزه پولیتزر برای رمان «داستان فراتر» در سال ۲۰۱۸ است؛ رمانی که جایگاه او را به عنوان یکی از مهم ترین نویسندگان معاصر در پیوند علم، اخلاق و ادبیات تثبیت کرد. داستان در آینده ای نزدیک و در دل بحران های زیست محیطی روایت می شود و بر زندگی تئو بیرن، اخترزیست شناسی بیوه، تمرکز دارد که هم زمان با پژوهش درباره امکان حیات فرازمینی، تلاش می کند پسر نه ساله اش رابین را بزرگ کند. رابین کودکی نورودایورجنت است که با ویژگی هایی چون سندرم آسپرگر، وسواس فکری و دشواری در تمرکز زندگی می کند و پس از مرگ مادرش در یک سانحه رانندگی، دچار آشفتگی عاطفی عمیقی شده است. این فقدان نه تنها اندوه شخصی، بلکه اضطراب شدید او نسبت به نابودی طبیعت و آینده سیاره را تشدید می کند. رابین دلبستگی عمیقی به حیوانات در معرض انقراض دارد و پرسش های اخلاقی او درباره نقش انسان در تخریب زمین، نگاه تند و بی پرده نسل جدید به بحران زیست محیطی را بازتاب می دهد. در حالی که نظام آموزشی و پزشکی بر دارودرمانی تأکید دارند، تئو با این رویکرد مخالفت می کند و رنج پسرش را نه نشانه اختلال، بلکه واکنشی انسانی به فقدان، آگاهی و همدلی می داند. او به جای دارو، به یک روش آزمایشی به نام نوروفیدبک رمزگشایی شده روی می آورد؛ فناوری ای که به فرد امکان می دهد الگوهای مغزی خود را با الگوهای دیگران، از جمله مادر درگذشته رابین، هم تراز کند تا تنظیم عاطفی و همدلی تقویت شود. با پیشرفت درمان، تغییرات محسوسی در وضعیت روانی رابین پدیدار می شود. واکنش های او به جهان، عمیق تر، آرام تر و در عین حال آگاهانه تر می شوند و نوعی پیوند میان اندوه فردی، همدلی بین گونه ای و حساسیت بوم شناختی شکل می گیرد. پاورز این تحول شخصی را با تأملاتی درباره کیهان، حیات فرازمینی و معنای زیستن در جهانی آسیب پذیر درهم می آمیزد و نشان می دهد که فهم زندگی، چه در مقیاس کیهانی و چه زمینی، بدون پیوند عاطفی و اخلاقی ممکن نیست. از منظر تحلیلی، «سرگشتگی» رمانی درباره اندوه و همدلی است. اندوه تئو برای همسرش و تلاش او برای درک رنج فرزندش، استعاره ای از سوگ جمعی بشر در برابر فروپاشی محیط زیست است. پاورز همدلی را نه یک احساس بدیهی، بلکه ظرفیتی می داند که باید آگاهانه پرورش یابد؛ درست مانند دانش علمی. رمان همچنین اضطرار زیست محیطی را از خلال نگاه کودکی نشان می دهد که هنوز به بی حسی بزرگسالانه خو نگرفته است. در نهایت، «سرگشتگی» رمانی عاطفی، اندیشمندانه و هشداردهنده است که علم، فناوری، اندوه و اخلاق زیست محیطی را به شکلی ظریف در هم می تند. پاورز نشان می دهد که امید نه در انکار آشفتگی، بلکه در یادگیری زیستن با همدلی، مسئولیت و حساسیت نسبت به دیگران انسان و غیرانسان نهفته است. این کتاب برای خوانندگانی که به ادبیات معاصر، بحران اقلیمی و پیوند علم و احساس علاقه مندند، اثری تأثیرگذار و ماندگار است.