سرگذشت فیزیک نوین

کتاب «سرگذشت فیزیک نوین» اثر میشل بیزونسکی، فیزیکدان و مورخ علم، بیش از آنکه یک کتاب درسی برای «فهماندن» مفاهیم فیزیک باشد، تلاشی است برای «شناساندن» آن؛ فیزیکی که به تعبیر نویسنده، با صفاتی چون دشوار، پیش بینی نشدنی و گستاخ شناخته می شود. مسئله محوری این اثر، روایت کردن تاریخ فیزیک به معنای یک سرگذشت پر از پیکار، نفی و اثبات، و مملو از شاهراه ها و بن بست هاست. این کتاب داستان انقلاب فکری ای است که در آن، مفاهیم از میان دودلی ها سر برآورده اند و خود فیزیکدانان از نتایج جسارت آمیز فرضیه هایشان شگفت زده می شدند. روایت کتاب حول دو ستون اصلی این انقلاب فکری بنا شده است. بخش نخست به ظهور نظریه نسبیت انیشتین اختصاص دارد. بیزونسکی به خوبی نشان می دهد که انیشتین به بحرانی پاسخ می داد که فیزیک کلاسیک را به چالش کشیده بود. کتاب، توضیح می دهد چگونه نسبیت، مفاهیم مطلق فضا و زمان را در هم شکست و با ارائه تصویری انقلابی از گرانش به عنوان انحنای فضا-زمان، درک ما از کیهان را برای همیشه تغییر داد. بخش دوم کتاب به انقلاب شگرف تر و عجیب تر مکانیک کوانتومی می پردازد. در اینجا، نویسنده ما را با مجموعه ای از درخشان ترین ذهن های قرن، از ماکس پلانک و نیلز بور گرفته تا هایزنبرگ و شرودینگر، همراه می کند. بیزونسکی این تحول را به معنای مجموعه ای از نبردهای فکری به تصویر می کشد. او به خوبی جدال های مشهور میان انیشتین، که به جهانی جبری باور داشت، و بور، که از ماهیت احتمالی واقعیت در سطح کوانتومی دفاع می کرد، را شرح می دهد. این بخش به خواننده نشان می دهد که فیزیک مدرن با عمیق ترین پرسش های فلسفی درباره ماهیت واقعیت گره خورده است. این اثر تنها به این دو نظریه محدود نمی شود و در فصولی مانند «عصر هسته ای» و «نظریه آشوب»، چشم اندازهای جدیدتری از فیزیک نوین را نیز به تصویر می کشد. بیزونسکی این اکتشافات علمی را در بستر تاریخی و انسانی زمان خود قرار می دهد و این انقلاب علمی را به یک درام فکری جذاب تبدیل می کند. او به این نکته مهم اشاره می کند که در قرن اخیر، فاصله میان پژوهش های علمی و کاربردهای عملی آن در زندگی روزمره پیوسته کاهش یافته و از این رو، آگاهی از این تحولات برای شهروند قرن بیست و یکم ضروری است. «سرگذشت فیزیک نوین» برای هر خواننده کنجکاوی نوشته شده است که می خواهد داستان شگفت انگیز «چگونه» و «چرا»ی شکل گیری فیزیک مدرن را بداند، نه اینکه صرفا با تاریخ آن آشنا شود. این کتاب روایتی است از اینکه چگونه تردید، کنجکاوی و شجاعت توانستند درک ما از جهان را برای همیشه دگرگون کنند.