ریخت شناسی داستان های مینی مالیستی

«ریخت شناسی داستان های مینی مالیستی» نوشته ی محمدجواد جزینی است. این کتاب در واقع کوششی برای معرفی و شناخت داستان های مینی مال است. جزینی این پژوهش را در نیمه ی نخست دهه ی ۱۳۷۰ به پیشنهاد هوشنگ گلشیری آغاز کرده است و پیش از این، بخش هایی از این کتاب به شکل مقاله در مطبوعات چاپ شده است. نویسنده در این پژوهش کوشیده بستر فکری و فلسفی مینی مالیسم را معرفی کند. شیوه ی «مینی مال» حاصل انتخاب یک روش «زیباشناختی» خاص در تولید آثار هنری و ادبی است. نویسنده با تأکید از واژه ی «شیوه» استفاده می کند؛ چرا که می خواهد از به کارگیری اصطلاح «مکتب» و «جنبش ادبی» پرهیز کند. نویسنده در این کتاب بدون برخورد تجویزی به بررسی تحلیلی پدیده ی مینی مالیسم پرداخته است. او سعی بر این دارد که پرسش هایی را مطرح کند و به آن ها پاسخ دهد. پرسش هایی از این دست: «این شیوه ی هنری چیست؟ از کجا آمده؟ چگونه شکل گرفته و در چه چیزی تحول ایجاد کرده است؟» علاوه بر این، او سعی دارد تا برخی خطاهای رایج در معرفی داستان های مینی مال را هم گوشزد کند. داستان مینی مالیستی را «اتم شکافته شده ی داستان کوتاه» نامیده اند. اصل «کم هم زیاد است» شعار اساسی نویسنده های این قالب داستانی است. مینی مالیسم یک جریان انتقادی هنری بود که علیه «ماکسی مالیست ها» سامان گرفت. آن ها در فشردگی و ایجاز تا جایی پیش می روند که فقط عناصر ضروری اثر، آن هم در کم ترین و ساده ترین و کوتاه ترین شکل باقی بماند. به همین دلیل برهنگی واژگانی و کم حرفی از محرزترین ویژگی های این آثار به شمار می رود. محمدجواد جزینی در بخش از کتاب به شکل گیری این شیوه در ایران هم می پردازد و می نویسد: «نخستین بار سعیده پاک نژاد در سال ۱۳۳۵ در مجموعه داستان کشاوان گونه ای از داستان کوتاه را در یک مجموعۀ منسجم تجربه کرد که به لحاظ حجم و نوع ساختار داستانی عصر خودش، بسیار متفاوت بود. او در این مجموعۀ ۵۴ صفحه ای، ۲۱ داستان کوتاه گرد آورد و تحت عنوان «طرح هایی از روستا» منتشر کرد. » «به جای مقدمه»، «ریخت شناسی داستان های مینی مالیستی»، «گونه های داستان کوتاه کوتاه»؟، «داستان کوچک»، «پیدایی داستان کوتاه کوتاه در ایران»، «داستان های پیوست»، «داستان های مینی مال» و «داستان های کوتاه» عناوین بخش های مختلف این کتاب هستند. «ریخت شناسی داستان های مینی مالیستی» کتاب مفید برای علاقمندان به خواندن و نوشتن داستان های مینی مال و همین طور منتقدان و پژوهشگران ادبی است.