روشنایی های بوهم

کتاب «روشنایی های بوهوم»، نمایشنامه ای گروتسک به قلم «رامون ماریا دل باید اینکلان» است که در مورد زندگی هنرمندان در اسپانیا است. این نمایشنامه برای اولین بار در سال 1920 منتشر شد و پس از لغو مجوز انتشار آن برای بار دیگر در دهه ی 80م منتشر گردید. طبق گفته ی اکثر منتقدان ادبی، این اثر برگرفته از سال های پایانی عمر آلخاندرو سلا است که از قدیمی ترین دوستان «اینکلان» بوده است. سلا سال های پایانی عمر خود را در فقر و تنگدستی گذراند، بینایی خود را از دست داد و با وضعیت نامناسبی از دنیا رفت. نمایشنامه ی «روشنایی های بوهوم» نگاهی واقع بینانه و تلخ به وضعیت هنرمندان در سال های سیاه اسپانیا دارد. بوهم نام نحله ای ادبی در اسپانیا است که عموم اعضای آن در فقر و تهی دستی زندگی کرده اند. این نمایشنامه تک پرده و به صورت اپیزودیک در 15 صحنه گسترش یافته است. در ابتدای داستان نمایی درونی از زندگی فقیرانه و سیاه مکس استریا نویسنده و شاعر مدرنیست توصیف می شود که برگرفته از زندگی آلخاندرو سلا است. مکس استریا و همسر و دخترش تصمیم به یک خودکشی خانوادگی گرفته اند که دوست و شریک مکس یعنی دن لاتینو وارد صحنه می شود. بعد از اینکه دن لاتینو نظر مکس استویا را نسبت به خودکشی تغییر می دهد هر دو رهسپار خیابان های پر از سیاهی مادرید می شوند تا روزنه ی امیدی در استبداد و ظلم حکومتی اسپانیا پیدا کنند. صحنه های بعدی با ورود اشخاص زیادی دنبال می شوند که هرکدام نماینده ی تیپی خاص از افراد جامعه هستند. نویسنده در بطن گفتگوهای شکل گرفته بین مکس استویا و شخصیت های مختلف، حقایق دردآوری از جامعه ی فاسد و روبه زوال را ترسیم می کند. اینکلان شکل روایت گری خود را گروتسک عنوان کرده است و معنایش را بهره گیری از المان های کمدی در بطن تراژدی تعریف کرده است. داستان در ادامه دچار اوج و فرود بسیار حساب شده ای می شود و در نهایت مخاطب را در بهت و یأس تنها می گذارد. احساسی که برآمده از درامی تراژدی کمدی است و نویسنده آن را چیزی شبیه به آثار شکسپیر توصیف کرده است. نمایشنامه های اینکلان و مخصوصا «روشنایی های بوهوم» علی رغم داستان جذاب و شخصیت های واقعی، اجراهای کمی را صحنه ی تئاتر رقم زده اند؛ چراکه از پیچیدگی های بسیار در متن و روایت برخوردارند. مطالعه ی این نمایشنامه برای طرفدارن کمدی تلخ جالب توجه خواهد بود.