دیدگاه فخر رازی و اکوئیناس در باب قدم عالم

مساله قدم عالم یکی از مهم ترین موضوعاتی بود که اندیشمندان قرون وسطایی، اعم از یهودی، مسیحی یا مسلمان با آن درگیر بودند. نگارنده در کتاب حاضر، به بررسی و مقایسه نظریات محمد بن عمر فخر رازی (حدود ۵۵۴-۶۰۶ ق) و توماس اکویناس قدیس (حدود ۱۲۲۵-۱۲۷۴ م)، دو اندیشمند پیشرو به ترتیب از سنت اسلامی و مسیحی، در باب قدم عالم می پردازد. این رساله با بحث درباره رهیافت های اصلی فلسفه یونان و تعامل این رهیافت ها با سنت یهودی مسیحی متقدم و همچنین با سنت اسلامی آغاز شده و سپس با بررسی تفصیلی نظریات فخر رازی و اکوئیناس ادامه می یابد. هر دو چهره، به منزله متکلم و متاله، وارث تفسیر غالب و اصلی سنت های خود، مبنی بر این که نظریه قدم عالم مخالف اصول اساسی دین است، به شمار می روند، زیرا این نظریه هم به معنی رد و انکار خلق جهان بوده و هم به لحاظ عقلی غیرقابل دفاع است. هردوی آنها به جای تاکید بر حدوث زمانی جهان، بر وابستگی مطلق جهان به خدا تاکید می کنند.