در صحبت پیران

کتاب «در صحبت پیران» نوشته ی صمد موحد، به بررسی و تحلیل حوزه ی عرفانی تبریز از دوران ابراهیم جوینانی تا محمود شبستری می پردازد. این اثر، که توسط انتشارات کارنامه منتشر شده است، تلاش دارد تا با نگاهی عمیق به تاریخ عرفان و تصوف در منطقه ی آذربایجان ایران، به ویژه شهر تبریز، شرح حال و آرای مشایخ و عرفای این خطه را بیان و نظریات عملی و نظری آن ها را تبیین کند. درست است که آنچه که از عرفان مورد بحث قرار می گیرد در تمام منطقه ی آذربایجان وجود داشته ولی به دلیل اینکه تبریز مرکزیت دارد و محل سکونت و حضور مشایخ بزرگ آن زمان بوده می توان کل عرفان آن منطقه را به نام شهر تبریز زد. صمد موحد، که به عنوان یکی از پیشکسوتان و پژوهشگران برجسته در حوزه ی فلسفه و عرفان در ایران شناخته می شود، در این کتاب با استفاده از منابع مختلف، از جمله آثار عرفانی و تاریخی موجود، جایگاه و نقش تبریز در تکوین و توسعه ی اندیشه های عرفانی در ایران را توضیح می دهد و به طور کلی عرفان را به دو شاخه ی عملی و نظری تقسیم می کند. عرفان عملی طریق سلوک معنوی عملی عارفان است، در حالی که عرفان نظری بررسی فلسفی و عقلانی مشاهدات عرفانی سالک است. صمد موحد در این کتاب با تمرکز بیشتر بر دو عارف وارسته ی منطقه ی آذربایجان، یعنی شمس تبریزی و محمود شبستری، با بررسی دقیق منابع و متون متعدد، هم به مباحث عرفان عملی آن ها و هم بررسی نظریاتشان پرداخته است. در مجموع، این اثر نه تنها به عنوان یک تفسیر از تاریخ عرفان در تبریز، بلکه به عنوان یک مطالعه ی جامع درباره ی تأثیرات عرفان بر ایران معاصر قابل توجه است. موحد با نگاهی عمیق و تحلیلی، خواننده را همواره به چالش می کشد تا درباره ی مسائل هم عرفانی و هم اجتماعی به طور عمیق تری تأمل کند و درک عمیق تری از بخشی عظیم از تاریخ ایران و همچنین پیامدهای آن پیدا کند.