حافظ و دیوانش از منظر غربی ها

حافظ را بسیاری به عنوان قله ی غزل فارسی می شناسند. شاعری که نسل پشت نسل شاعران فارسی زبان به او اقتدا کردند و با این همه، هیچ یک نتوانستند به عمق اندیشه و ظرافت زبان او برسند. سر ویلیام جونز در سال 1768 نوشته بود: «او شاعری است که سزاوار است با خدایان هم سفره شود. » اما به راستی از قرن هجدهم به بعد، دیوان حافظ چگونه به افق فکری و زیبایی شناختی غرب راه یافت و حتی الهام بخش نسل هایی از شرق شناسان، شاعران و فیلسوفان اروپایی شد؟ این همان پرسشی است که کتاب «حافظ و دیوانش از منظر غربی ها» به آن پاسخ می دهد. نویسنده ی کتاب با گردآوری اسناد، ترجمه ها و نوشته های انتقادی، ردّ پای حافظ را در سنت فکری اروپا پی می گیرد؛ از نخستین ترجمه های آلمانی و انگلیسی گرفته تا ستایش پرشور گوته که در «دیوان غربی-شرقی» شاعر ایرانی را هم سخن و هم راز خویش دانسته بود. این کتاب نشان می دهد که حافظ برای غرب تنها یک شاعر شرقی نبود، بلکه به نمادی از آزادی روح، رندی، شور عرفانی و همچنین زیبایی بدل شد. از این نقطه نظر، جذابیت کتاب در این است که نه تنها پلی میان شرق و غرب می سازد، بلکه نشان می دهد ادبیات چگونه می تواند مرزهای فرهنگی را از میان بردارد و درک های متقابل بسازد. کنعانی در این اثر روند ترجمه و کیفیت ترجمه ی اشعار حافظ به زبان آلمانی را در طول بیش از سه قرن بررسی کرده است. او 126 شاعر، نویسنده و فیلسوف آلمانی را شناسایی کرده که یا اشعاری از حافظ را به آلمانی ترجمه کرده اند و یا تحت تأثیر او چیزهایی نوشته اند. جالب آن است که برخی از این مترجمان حتی هیچ آشنایی واقعی با زبان فارسی نداشته اند، اما به عنوان حافظ شناس مطرح شده اند. او نشان می دهد که تحلیل کیفیت ترجمه های حافظ در آلمان، نه تنها بازتابی از شیفتگی به شرق است، بلکه بیانگر چالش همیشگی میان وفاداری به متن مبدأ و خلاقیت یا تحریف در زبان مقصد است... این اثر برای علاقه مندان به حافظ، مطالعات تطبیقی و تاریخ ترجمه، منبعی ارزشمند و الهام بخش است. حافظ را بسیاری به عنوان قله ی غزل فارسی می شناسند. شاعری که نسل پشت نسل شاعران فارسی زبان به او اقتدا کردند و با این همه، هیچ یک نتوانستند به عمق اندیشه و ظرافت زبان او برسند. سر ویلیام جونز در سال 1768 نوشته بود: «او شاعری است که سزاوار است با خدایان هم سفره شود. » اما به راستی از قرن هجدهم به بعد، دیوان حافظ چگونه به افق فکری و زیبایی شناختی غرب راه یافت و حتی الهام بخش نسل هایی از شرق شناسان، شاعران و فیلسوفان اروپایی شد؟ این همان پرسشی است که کتاب «حافظ و دیوانش از منظر غربی ها» به آن پاسخ می دهد. نویسنده ی کتاب با گردآوری اسناد، ترجمه ها و نوشته های انتقادی، ردّ پای حافظ را در سنت فکری اروپا پی می گیرد؛ از نخستین ترجمه های آلمانی و انگلیسی گرفته تا ستایش پرشور گوته که در «دیوان غربی-شرقی» شاعر ایرانی را هم سخن و هم راز خویش دانسته بود. این کتاب نشان می دهد که حافظ برای غرب تنها یک شاعر شرقی نبود، بلکه به نمادی از آزادی روح، رندی، شور عرفانی و همچنین زیبایی بدل شد. از این نقطه نظر، جذابیت کتاب در این است که نه تنها پلی میان شرق و غرب می سازد، بلکه نشان می دهد ادبیات چگونه می تواند مرزهای فرهنگی را از میان بردارد و درک های متقابل بسازد. کنعانی در این اثر روند ترجمه و کیفیت ترجمه ی اشعار حافظ به زبان آلمانی را در طول بیش از سه قرن بررسی کرده است. او 126 شاعر، نویسنده و فیلسوف آلمانی را شناسایی کرده که یا اشعاری از حافظ را به آلمانی ترجمه کرده اند و یا تحت تأثیر او چیزهایی نوشته اند. جالب آن است که برخی از این مترجمان حتی هیچ آشنایی واقعی با زبان فارسی نداشته اند، اما به عنوان حافظ شناس مطرح شده اند. او نشان می دهد که تحلیل کیفیت ترجمه های حافظ در آلمان، نه تنها بازتابی از شیفتگی به شرق است، بلکه بیانگر چالش همیشگی میان وفاداری به متن مبدأ و خلاقیت یا تحریف در زبان مقصد است... این اثر برای علاقه مندان به حافظ، مطالعات تطبیقی و تاریخ ترجمه، منبعی ارزشمند و الهام بخش است.