جامعه شناسی و فلسفه

«جامعه شناسی و فلسفه» اثری مهم از امیل دورکیم است که متشکل از مجموعه ای از مقالات می باشد که در آن دورکیم، ایدۀ اصلی خود دربارۀ فلسفۀ جامعه شناسی را ارائه می دهد. تز محوری دورکیم در این کتاب این است که جامعه، هم یک سیستم پویا و هم جایگاهی برای زندگی اخلاقی است. این مقالات، که برای اولین بار در سال 1953 به زبان انگلیسی منتشر شدند، نشان دهندۀ تلاش های دورکیم برای آشتی دادن روش جامعه شناختی با تحقیق فلسفی است. خود دورکیم، به عنوان یکی از بنیانگذاران جامعه شناسی مدرن، به دلیل نقشش در ایجاد جامعه شناسی به عنوان یک رشتۀ تجربی دقیق معروف است. تلاش های دورکیم در تحقق این امر، تأثیری اساسی در تبدیل جامعه شناسی از یک تلاش نظری و فلسفی به یک رشتۀ کاملا محدود و متمرکز و مبتنی بر مشاهدۀ کنترل شدۀ واقعیت تجربی، بر جا گذاشته است. دورکیم در کتاب «جامعه شناسی و فلسفه» دو جریان اصلی اندیشۀ اجتماعی را نقد می کند: اقتصاد سیاسی و فلسفه منفعت گرایانه از یک سو، و کل گرایی ایده آلیستی از سوی دیگر. او در جهت نقد این فرض بحث می کند که آرمان های اخلاقی نیروی محرک اصلی تکامل جامعه ی بشری هستند. علاوه بر این، کتاب «جامعه شناسی و فلسفه» موضوعات اصلی در نوشته های دورکیم، مانند تقسیم کار در جامعه، که او در آثار قبلی خود بررسی کرده است، را نیز پوشش می دهد. دورکیم معتقد بود که تقسیم کار فقط یک پدیدۀ اقتصادی نیست، بلکه دارای کارکرد اجتماعی نیز هست که به انسجام و همبستگی جوامع کمک می کند. از طرف دیگر، دربارۀ اخلاقیات، با اینکه رویکرد دورکیم سکولار بود، وی روش شناسی تحقیقات تجربی را با نظریۀ جامعه شناختی ترکیب می کند تا در نهایت، روش شناسی ای را سازمان دهد که می تواند به اصلاح اخلاقی در سطوح مختلف اجتماعی کمک کند. در واقع کتاب «جامعه شناسی و فلسفه» نه تنها بازتابی از نظریات جامعه شناختی دورکیم است، بلکه بیانی است از موضع فلسفی او در مورد مسائلی مانند آنومی (که اصطلاح خاص دورکیم در مورد اخلاقیات است)، همبستگی مکانیکی و ارگانیک در یک جامعه و همچنین نقش دین در آن جامعه. به طور خلاصه، این کتاب تلاقی جامعه شناسی تجربی و فلسفۀ اجتماعی را به نمایش می گذارد و بینش هایی را در مورد ماهیت پویای جامعه و ملاحظات اخلاقی زیربنای آن ارائه می‎دهد. این کتاب به عنوان متنی اساسی و بنیادی برای دانشجویان و دانش پژوهان هر دو رشتۀ جامعه شناسی و فلسفه محسوب می شود.