بهلول نامه

«بهلول نامه: تحلیل تاریخی - اجتماعی شخصیت بهلول به همراه حکایت های وی براساس کهن ترین منابع» اثری پژوهش محور است که با تکیه بر تحقیقات علمی و اسناد معتبر نوشته شده است. این اثر به تشریح شخصیت تاریخی و اجتماعی بهلول و مرور و بررسی حکایات او می پردازد. اصل این کتاب پایان نامه دکتری «اولریش مارزلف» است که بعدها با افزودنی هایی تبدیل به کتاب «بهلول نامه» شده است. بهلول شخصیتی حقیقی است. در منابع مکتوبی که وجود دارد درباره ی سال تولد او چیزی ذکر نشده ولی زمان وفاتش بین سال های 183 تا 210 هجری ذکر شده است. او دانشمند زمان خود بود. روزی از سوی هارون الرشید به او پیشنهاد قاضی الضاتی داده می شود و او برای چاره اندیشی نامه ای به امام موسی کاظم (ع) می نویسد و اما در پاسخ حرف «ج» را می نویسد. بهلول از این حرف، جنون را استنباط کرد. بنابراین لباس ژنده ای می پوشد و خود را به دیوانگی می زند. او تا پایان عمرش این گونه زندگی می کند و در گورستان و خرابه ها ساکن می شود. جایگاه بهلول در تاریخ خاص است. از قرن 2 هجری عقلاء المجانین زیادی از زن و مرد پدید آمده اند ولی تنها بهلول ماندگار شده و این به جهت جایگاه و رتبه ی خاص اوست. نسخه اصلی این کتاب شامل 120 حکایت عربی، 9 حکایت ترکی استانبولی و 7 حکایت عبری است. باقر قربانی زرین که کتاب را کامل کرده برای کمک به افزودن حکایات فارسی با اولریش مارزلف همراه و همکار می شود. بهلول نامه 400 منبع به 9 زبان زنده ی دنیا دارد و کتابی کاملا علمی است. مهمترین ویژگی این کتاب مستند بودن آن است. بیش از 1000 حکایت درباره ی بهلول وجود دارد که هیچ کدام از آن ها مستند نیستند اما در این کتاب تمام حکایاتی که جمع آوری شده کاملا مستند، هستند و شناسنامه دارند. نام تمام منابع استفاده شده نیز در کتاب آمده؛ از قرن 3 هجری تا زمان معاصر در این کتاب منبع وجود دارد. قربانی در این باره می گوید: «حکایات مربوط به بهلول در قرن های مختلف با نام های متعدد نظیر بهلول، اشعث و... آمده است، من قرن به قرن تمام این حکایات و نام ها را مورد بررسی قرار دادم و تغییرات آن ها را نیز مشخص کردم. به طور مثال پروفسور مارزلف سراغ کتاب های تفاسیر نرفته بود و من برای نمونه از تفسیر ابوالفتوح رازی 3 حکایت درباره ی بهلول یافتم. همچنین پروفسور مارزلف در فاصله بین قرن 6 تا 11 هجری حکایتی از بهلول نیاروده بود که من حکایت های متعددی را در این فاصله زمانی پیدا کردم. در ضمن 15 فهرست دیگر نیز به کتاب افزودم. » «بهلول نامه» پژوهشی ارجمند، دقیق و خواندنی است که علاوه بر زندگی بهلول حکایت های زیادی از او را یک جا و در یک کتاب در اختیار مخاطبان قرار می دهد.