بازگشت پوپولیسم ها

کتاب «بازگشت پوپولیسم ها» اثری از برتران بدیع، نظریه پرداز نام دار فرانسوی در حوزه روابط بین الملل است که به کالبدشکافی یکی از جنجالی ترین جریان های سیاسی قرن بیست و یکم می پردازد. بدیع برخلاف رویکردهای سطحی که پوپولیسم را صرفا واکنشی گذرا یا ناشی از ناآگاهی توده ها می دانند، این پدیده را به عنوان یک ضرورت ساختاری در نظم جهانی نوین تعریف می کند. او استدلال می کند که ظهور چهره هایی همچون دونالد ترامپ در آمریکا یا قدرت گرفتن جریان های مشابه در اروپا و آسیا، نه یک اتفاق تصادفی، بلکه نشانه ای از بیماری عمیق در ساختار جهانی شدن است. نویسنده با نگاهی تحلیلی توضیح می دهد که چگونه فرسایش حاکمیت ملی و کمرنگ شدن مرزها در فرآیند جهانی سازی، منجر به ایجاد حس بی پناهی و طردشدگی در میان طبقات متوسط و پایین جامعه شده و آن ها را به سمت آغوش ناسیونالیسم و رهبران اقتدارگرا سوق داده است. برتران بدیع به مفهوم «بحران نمایندگی» به عنوان موتور محرک پوپولیسم اشاره کرده و معتقد است نهادهای سنتی دموکراسی مانند احزاب پیشرو، پارلمان ها و رسانه های رسمی، دیگر توانایی بازتاب دادن مطالبات واقعی و روزمره مردم را ندارند. این شکاف عمیق میان توده ها و نخبگان، فضایی را برای ظهور رهبرانی فراهم کرده است که با ادبیاتی ساده انگارانه و وعده های مستقیم، خود را تنها صدای راستین ملت معرفی می کنند. بدیع با ظرافت خاصی میان پوپولیسم در «شمال جهانی» و «جنوب جهانی» تمایز قائل می شود؛ او تشریح می کند که در کشورهای توسعه یافته، این جریان عمدتا جنبه تدافعی و ضدیت با مهاجرت دارد، در حالی که در کشورهای در حال توسعه، پوپولیسم بیشتر پاسخی به حس تحقیر بین المللی و تلاشی برای بازیابی غرور ملی در برابر قدرت های استعمارگر سابق است. یکی از هشداردهنده ترین بخش های کتا، تحلیل تأثیر این پدیده بر روابط بین الملل و دیپلماسی جهانی است. برتران بدیع نشان می دهد که چگونه بازگشت پوپولیسم ها منجر به تغییر ماهیت سیاست خارجی شده و آن را از یک فرآیند عقلانی و مبتنی بر قواعد بین المللی، به ابزاری برای جلب رضایت رای دهندگان داخلی تبدیل کرده است. این رویکرد به تضعیف چندجانبه گرایی و افزایش رفتارهای غیرقابل پیش بینی در عرصه جهانی انجامیده است. نویسنده در کتاب «بازگشت پوپولیسم ها» تأکید دارد که پوپولیسم را نباید تنها به چشم یک تهدید نگریست، بلکه باید آن را به مثابه یک «سیمپتوم» یا نشانه از شکست نخبگان در مدیریت عادلانه جهانی سازی درک کرد. از دیدگاه او تا زمانی که ریشه های نابرابری و احساس تبعیض در جوامع خشک نشود، این جریان های اعتراضی با قدرت به حیات خود ادامه خواهند داد و نظم سیاسی معاصر را با چالش های جدی روبرو خواهند ساخت.