بازتاب های فرهنگی جنگ های ایران و یونان

کتاب «بازتاب های فرهنگی جنگ های ایران و یونان: از عهد باستان تا هزاره سوم میلادی» اثری به کوشش اما بریجز، ادیت هال و پی. جی. رودز است که در سال ۲۰۰۷ توسط انتشارات دانشگاه آکسفورد منتشر شد. این اثر که حاصل همایشی علمی در دانشگاه دورام در سال ۲۰۰۳ است، با گردآوری هفده مقاله پژوهشی به کاوشی جامع و میان رشته ای در میراث و تأثیر پایدار نبردهای باستانی بر فرهنگ و اندیشه غرب می پردازد. به زعم نویسندگان این مجموعه، نبرد میان یونانیان و امپراتوری هخامنشی در سده پنجم پیش از میلاد، تنها یک رویداد نظامی پایان یافته نیست، بلکه به اسطوره ای بنیان گذار و نقطه عطفی برای شکل گیری هویت فرهنگی غرب تبدیل شده است. هدف اصلی این پژوهش، نشان دادن تکامل پیوسته بازنمایی این جنگ ها در طول تاریخ است؛ روندی که در آن نبردهای یادشده به طور مداوم بازآفرینی و مصادره به مطلوب شده اند تا راوی تقابل نمادین شرق و غرب در ادوار مختلف باشند. این کتاب در سیری زمانی، پژوهش خود را از دوران باستان آغاز کرده و تأثیر جنگ ها بر یونان باستان را واکاوی می کند. در این مقطع، به نقش حماسه هایی چون ایلیاد در روایت شخصیت خشایارشا و جایگاه اساطیر اشاره می شود و نشان داده می شود که چگونه نویسندگانی چون ایسخولوس در نمایشنامه «ایرانیان» و هرودوت در «تواریخ»، شالوده روایتی دوگانه از هویت ها را پی ریزی کردند. این برساخت های ایدئولوژیک به سرعت در آثار فلسفه پژوهانی چون افلاطون، تاریخ نگاران رومی و نوشته های پلوتارک تثبیت شد تا قدرت های باستانی بتوانند هویت خویش را در تقابل با یک دیگری قدرتمند تعریف کنند و حقیقت تاریخی رفته رفته جای خود را به نیازهای هویتی داد. در ادامه، مولفان به دوران رنسانس و عصر روشنگری گام می نهند و بازکشف این میراث را از طریق اقتباس های اپرایی و مشاهدات جهانگردان اروپایی در میدان های نبرد باستانی بررسی می کنند. با ظهور جنبش رمانتیسم و ناسیونالیسم در اروپا، به ویژه در قرن نوزدهم و جریان جنگ استقلال یونان، نبردهایی چون ماراتون و ترموپیل بار دیگر به نمادهای زنده مقاومت و ملت سازی تغییر کاربری دادند و شاعران رمانتیک و تاریخ نگاران این موتیف ها را در گفتمان های زمانه خود ادغام کردند. این روند هویت ساز در قرن بیستم و هزاره سوم نیز تداوم می یابد؛ جایی که کتاب به بازتولید این الگوهای کهن در فرهنگ عامه و رسانه های مدرن می پردازد.. این اثر با بهره گیری از رویکردی فرارشته ای که ژانرهای گوناگونی از فلسفه و نمایشنامه تا اپرا و سینما را در بر می گیرد و با ارائه چندین روایت تاریخی، تحلیلی کم نظیری یافته است. منتقدان این مجموعه را کتابی مرجع، در دسترس و با دامنه ای گسترده در حوزه مطالعات دریافت می دانند که نشان می دهد چگونه حافظه جمعی در طول بیش از 2500 سال دستمایه شکل دهی به افکار عمومی و تثبیت نیازهای هویتی نسل های متمادی قرار گرفته است.