انقلاب اسلامی ایران و انفتاح تاریخ

“انقلاب اسلامی ایران و انفتاح تاریخ: بیداری اسلامی در بهار عربی” دارای ماهیتی نظری بوده که با رویکرد تاریخی دنبال می شود. دکتر کچویان در این کتاب سعی کرده با نگاهی جامعه شناختی و با تذکر به اقتضائات و امکان های تاریخی، انقلاب های اخیر منطقه و مهم تر از آن پیوند آنها با انقلاب اسلامی را مورد کنکاش قرار دهد. به گفتۀ کچویان در این کتاب «ما با دو سوال محوری سروکار داریم. سوال اول ناظر به ماهیت و هویت این جنبش هاست و می پرسد که آیا آنها جنبش های اسلامی هستند یا چنانچه فرضیات رقیب ادعا می کنند، ماهیت لیبرال دموکراتیک از نوع سکولار یا تجددی دارند؟ سوال دیگر دقیقا به فرضیۀ پایه ای این بررسی برمی گردد. چنانکه با نگاهی تاریخی می پرسد که آیا جنبش های کنونی منطقه در پیوند با انقلاب اسلامی ایران قرار دارند و نتیجۀ موج حاصله از آن در جهان، به ویژه جهان اسلام می باشند؟با وقوع انقلاب اسلامی در ایران، اسلام به عنوان ایدئولوژی با کارکرد و نقش ماهوی و محوری خود در این انقلاب به گونه ای ظاهر شد که اساسا با ایجاد درک کاملا متفاوتی از معنا و حقیقت انقلاب، موجبات تحولی جوهری در نظریه پردازی انقلاب ها و پیدایی «نسل چهارم»ی از نظریه های انقلاب را فراهم آورد. این تحول که از وجهی در مسیر تحولات قبلی در فهم انقلاب بعد از انقلاب شوروی، از نقش عمدۀ آگاهی و اراده در پیدایی انقلاب ها حکایت می کرد، از جهاتی با وجود تأکید جوهری تر بر جایگاه محوری ایدئولوژی، نظریه ها و درک مارکسیستی از انقلاب را رد می کرد. تفسیرهای لنینیستی از انقلاب که از دید بسیاری از مارکسیست ها، تجدیدنظرطلبانه و انحرافی از مارکسیسم راست آیین نیز قلمداد می شود، به رغم توجه به نقش ایدئولوژی و واردکردن اراده گرایی در نظریۀ مارکسیستی انقلاب برای تعدیل جبرگرایی اقتصادی تفسیر انگلسی، همچنان درچارچوب ضرورت تاریخی به انقلاب و امکان آن فکر می کرد…