اسطوره و نماد در ادبیات و هنر

کتاب "اسطوره و نماد در ادبیات و هنر: گفت وگو با جلال ستاری" اثر ابوالقاسم اسماعیل پور مطلق و فروغ اولاد، مجموعه ای گفت وگوهای عمیق و منسجم با جلال ستاری، استاد برجسته اسطوره شناسی ایران است که توسط نشر چشمه منتشر شده است. این کتاب بخشی از مجموعه تخصصی «اسطوره و آیین» است و به شکل گفت وگو محور، دیدگاه های نوآورانه ستاری را درباره نقش اسطوره و نماد در ادبیات و هنر معاصر مطرح می کند. برخلاف بسیاری از اسطوره شناسان که بر اساطیر باستانی تمرکز می کنند، ستاری اسطوره ها را پدیده های زنده و جاری در زندگی روزمره و هنر می داند که باید فراتر از متن های تاریخی فهمیده شوند. کتاب بر پایه گفت وگوهایی ضبط شده شکل گرفته که پس از ویرایش دقیق و با نظارت استاد ستاری ارائه شده اند. ساختار آن بر اساس موضوعات مرتبط تنظیم شده و ابتدا مفاهیم بنیادین اسطوره شناسی و نمادشناسی را با زبانی ساده و ملموس توضیح می دهد. سپس به بررسی نمونه های مشخص از ادبیات و فرهنگ ایرانی مانند داستان «لیلی و مجنون» و جشن باستانی شب یلدا می پردازد. ستاری جشن یلدا را نمونه ای از «اسطوره زنده» می داند که بازتاب اسطوره خورشید میترا است و هر سال به شکل آیین در جامعه تکرار می شود. دیدگاه اصلی جلال ستاری بر ماهیت نمادین و چندلایه اسطوره ها تأکید دارد که از ناخودآگاه جمعی و کهن الگوها سرچشمه می گیرند و با تأثیرپذیری از روانشناسی یونگ، اسطوره ها را به عنوان پلی میان تجربه فردی و آگاهی جمعی می بیند. او معتقد است اسطوره ها صرفا داستان های کهن نیستند بلکه باید در قالب زبان رمزگونه شان در ادبیات و هنر جاری باشند. سبک نوشتاری کتاب گفت وگو محور است و اگرچه زبان آن گفتاری است، ولی به واسطه ویراستاری دقیق، متنی منسجم و علمی ارائه می کند که برای پژوهشگران و علاقه مندان به اسطوره شناسی و فرهنگ قابل استفاده و فهم است. این کتاب در حوزه اسطوره شناسی ایرانی جایگاهی ویژه دارد، زیرا به جای ارائه متون خشک و تحلیل گرایانه، امکان فهم زنده تر مفاهیم اسطوره ای را فراهم می آورد. اثر، مکمل آثار پیشین ستاری مانند «چهار سیمای اسطوره ای» و پژوهش های اسماعیل پور است و می تواند منبع ارزشمندی برای دانشجویان، پژوهشگران و هنرمندان علاقه مند به ارتباط اسطوره و خلاقیت هنری باشد. در نهایت، "اسطوره و نماد در ادبیات و هنر" نشان می دهد اسطوره ها تنها میراثی تاریخی نیستند بلکه نیرویی پویا و جاری در فرهنگ و هنر امروز ایران اند و مطالعه آن برای درک عمیق تر زبان نمادین فرهنگ ایرانی ضروری است.