آه استانبول

پیشینۀ نویسندگی رضا فرخ فال به دهۀ چهل و جنگ اصفهان برمی گردد. او در اواخر دهۀ چهل چند داستان کوتاه در جنگ اصفهان چاپ کرد؛ و علاوه بر داستان کوتاه، مقالات و ترجمه هایی هم دارد. «آه استانبول» مجموعه داستانی است که در دهۀ شصت برای اولین بار چاپ شد و یکی از آثار مهم و تاثیرگذار این دهه است که همچنان خوانده و نقد می شود. «آه استانبول» متشکل از هشت داستان کوتاه است. در هر یک از این داستان ها ماجراها، آدم ها و مکان های مختلفی تصویر شده است. در نظر اول شاید نتوان هیچ ارتباطی بین این داستان ها به لحاظ مضمونی پیدا کرد اما همۀ این داستان ها در واقع وضعیتی را روایت می کنند. همین وضعیت مشترک، این هشت داستان را به هم پیوند می دهد. وضعیتی بحرانی که شخصیت ها در دل آن گرفتار شده اند؛ بحران نهفته در زمان و جغرافیایی مشخص، و نیز وضعیتی که شخصیت های داستان هیچ گونه نقشی در بوجود آمدن آن ندارند و توانایی تغییر آن را نیز. روایت داستان های «آه استانبول» به گونه ای است که هیچ کدام از داستان ها به شکل مستقیم به حوادث تاریخی و سیاسی اشاره نمی کند. در برخی داستان ها انگار هیچ اتفاقی نمی افتد جز ماجرایی که روایت را می سازد. «برجی برای خاموشی»، «همه از یک خون» و «کوهنوردان» از جملۀ این داستان ها هستند. در داستان «برجی برای خاموشی» نه جغرافیای داستان معلوم است و نه زمان داستان. در داستان «آه استانبول» که نام مجموعه نیز از آن گرفته شده است، جغرافیای داستان، حکایت از ویرانی و وحشت دارد. داستان روایت عشق های فروخورده است، وضعیتی که در آن جایی برای خیال پردازی نیست، حتی در خیال هم نمی شود، این عشق ها را سامان داد. در داستان های این مجموعه، مکان نقشی مهم و اساسی دارد و بخشی از بار داستان را بر دوش می کشد. گویی مکان، شخصیتی داستانی است. تنهایی یکی دیگر از مضمون های این مجموعه است در داستان «همه از یک خون» ما شاهد زوال تدریجی یک خانواده هستیم. هر کدام از اعضای خانواده به گونه ای نابود شده اند و دختر خانواده با یادآوری گذشته خانواده اش، داستان را روایت می کند. در داستان «باران های عیش ما» نیز زوال تدریجی یک آدم را می بینیم. مردی تنها در وضعیتی است که نابودی اش حتمی است اما خودش از این امر آگاه نیست. «گردش های عصر» روایت گم شدن عموی راوی است. عموی او یک روز بعد از گردش های هر روزه اش به خانه باز نمی گردد. داستان های«آه استانبول» به شکل ظریف و هنرمندانه ای پرداخت شده اند، این مجموعه یکی از مجموعه داستان های خواندنی ادبیات ایران است.

در معرفی این اثر به نکاتی مانند کتاب آه استانبول مجموعه ای از هفت داستان است اشاره شده است.