آخرین مصاحبه ادوارد سعید

در کتاب "آخرین مصاحبه ادوارد سعید"، خواننده با ادوارد سعیدی مواجه می شود که در تمام قامت روشنفکری اش ظاهر شده: متفکری فلسطینی ـ آمریکایی که جهان غرب را از درون ساختارش نقد می کند، و هم زمان در دل آن با زبان و فرهنگ آن گفت وگو می کند. این مجموعه که شامل ۲۸ مصاحبه است و توسط گوری ویسواناتان گردآوری و در سال ۲۰۰۲ منتشر شده، از سال های ابتدایی پس از انتشار "شرق شناس" تا واپسین سال های حیات او را دربر می گیرد. گفت وگوها نه فقط بازتاب دیدگاه های او درباره ادبیات، سیاست و موسیقی اند، بلکه نقشه ای فکری از تحولات اندیشه ی پسااستعماری نیز ترسیم می کنند. ادوارد سعید در این صفحات، بارها به"شرق شناسی" بازمی گردد؛ به مثابه اثری که نه تنها ساختارهای معرفتی غرب در قبال شرق را افشا کرد، بلکه راه را برای شکل گیری گفتمانی انتقادی در دانشگاه ها و رسانه ها باز نمود. اما کتاب تنها به این اثر بنیادین نمی پردازد. ما با سعیدی مواجه ایم که درباره ی نقش رسانه ها در تداوم کلیشه های خاورمیانه، درباره ی ادبیات جین آستین و جوزف کنراد، درباره ی فوکو و دریدا، و درباره ی پیوند ناگسستنی هنر با سیاست نظر می دهد. یکی از خطوط برجسته ی کتاب، اصرار سعید بر "مسئولیت روشنفکر" است. از نظر او، وظیفه ی روشنفکر تنها تحلیل نیست، بلکه "مداخله" است: در گفتمان عمومی، در ساخت قدرت، و در شکل دادن به آگاهی فرهنگی. از همین رو، مصاحبه ها نه فقط در سطح اندیشه، بلکه در سطح اخلاق سیاسی نیز واجد اهمیت اند. ساختار مکالمه ای این مجموعه، ایده های پیچیده ی سعید را به زبانی زنده و خواندنی عرضه می کند؛ با این حال، بهره گیری کامل از کتاب نیازمند آشنایی نسبی با آثار دیگر اوست. اگر پیش تر با "فرهنگ و امپریالیسم" یا "جهان، متن، منتقد" آشنا بوده اید، این گفت وگوها نه تنها فهم شما را عمیق تر می کنند، بلکه از خلال آن ها می توانید چهره ای انسانی، جدلی و متحول از سعید ترسیم کنید. "آخرین مصاحبه ادوارد سعید" اثری ست ضروری برای هرکسی که دغدغه ی نسبت میان اندیشه، فرهنگ و تعهد دارد. این کتاب نه یک دروازه ی ورودی، که میدانی برای درگیری با میراث فکری یکی از تأثیرگذارترین روشنفکران معاصر است.