
تفسیر عتیق نیشابوری
ابوبکر عتیق ابن محمد نیشابوری
نویسنده
مرکز • جعفر مدرس صادقی

تفسیر سورآبادی معروف به تفسیر التفاسیر تفسیری از قرآن و حاصل کار ابوبکر عتیق نیشابوری در قرن پنجم هجری است.این تفسیر شامل ترجمه تمامی آیات و شأن نزول آن ها و عمدتاً بر روایات عبدالله بن عباس پسر عموی پیامبر اسلام بنا شده است. اهمیت این تفسیر از لحاظ نثر ساده و روانِ آن است و می توان گفت از بهترین نمونه های نثر فارسی قرن پنجم است.سورآبادی در مواردی به ابیات و سخنانی از علی، حسین بن علی، جعفر صادق و علی بن موسی الرضا اشاره نموده و احادیثی از محمد در بارۀ فضل اهل بیت و دوستی علی و نهی از دشمنی با او نقل کرده است. او در ذیل آیه تطهیر نیز روایاتی آورده که بر مبنای آن مراد از اهل بیت محمد، علی، فاطمه و حسن و حسین هستند. او همچنین در بخشی از تفسیر به ذکر فضائل ابوبکر، عمر، عثمان و علی پرداخته است.کهن ترین نسخه های این تفسیر عبارتند از نسخه دیوان هند، نسخه کتابخانه بریتانیا و نسخه بورسه ترکیه. نسخه دیوان هند که با همت و تصحیح علی اکبر سعیدی سیرجانی تهیه شد و هشت سال پس از مرگ مصحح در سال ۱۳۸۱ مجوز چاپ گرفت و منتشر گردید.نثر این تفسیر از نظر طرز انشا و جمله بندی کوتاه و کلمات پاکیزه پارسی، نثری پالوده است، به خوبی نثر ترجمه تفسیر طبری.