ژان تولی

ژان تولی، نویسنده، تصویرگر، فیلم‌نامه‌نویس و هنرمند فرانسوی، در سال ۱۹۵۳ در سن‌لو در نرماندی فرانسه متولد شد و در سال ۲۰۲۲ در پاریس درگذشت. او فعالیت حرفه‌ای خود را نه با رمان‌نویسی، بلکه در زمینه طراحی و کمیک آغاز کرد و در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ با نشریات مختلف فرانسوی همکاری داشت. تولی بعدها وارد تلویزیون و سینما شد و تجربه فعالیت در رسانه‌های مختلف، به شکل‌گیری سبک تصویری، طنزآمیز و گاه گروتسک آثار ادبی او کمک کرد. او از اواخر دهه ۱۹۸۰ به طور جدی به نویسندگی روی آورد و در طول فعالیت ادبی خود رمان‌هایی نوشت که اغلب میان طنز سیاه، تاریخ، خشونت، تراژدی و موقعیت‌های نامتعارف حرکت می‌کنند. تولی برای نوشتن برخی از آثارش از رویدادها و شخصیت‌های واقعی تاریخ فرانسه الهام می‌گرفت و با پژوهش در اسناد تاریخی، آنها را در قالب روایت‌های داستانی بازآفرینی می‌کرد. از آثار شناخته‌شده او می‌توان به مغازه خودکشی، آدم‌خواران، مونتسپان، من فرانسوا ویون و هی، رفیق! اشاره کرد. مغازه خودکشی که مشهورترین اثر او در میان خوانندگان فارسی‌زبان نیز به شمار می‌رود، با طنزی سیاه داستان خانواده‌ای را روایت می‌کند که نسل‌ها فروشگاهی عجیب را اداره کرده‌اند، اما ورود شخصیتی سرشار از خوش‌بینی نظم تاریک زندگی آنها را برهم می‌زند. در مقابل، آثاری مانند آدم‌خواران و مونتسپان نشان‌دهنده علاقه تولی به بازخوانی بخش‌های تاریک و نامتعارف تاریخ فرانسه هستند. نثر او معمولاً با روایت سریع، تصاویر پررنگ، طنز تلخ و کنار هم قرار دادن موقعیت‌های هولناک و خنده‌دار شناخته می‌شود؛ ترکیبی که به آثارش هویتی متمایز بخشیده است. ژان تولی در اکتبر ۲۰۲۲ در شصت‌ونه‌سالگی درگذشت و از خود کارنامه‌ای متنوع در ادبیات، تصویرگری، کمیک و رسانه‌های تصویری به جا گذاشت.